نقش شهرداری در توسعه شهرهای تاب آور در برابر تغییرات اقلیمی

تغییرات اقلیمی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین چالش های پیش روی جوامع انسانی و به ویژه شهرها تبدیل شده است. افزایش دمای هوا، تشدید امواج گرما، تغییر الگوی بارش، افزایش احتمال وقوع بارش های شدید و سیلاب های شهری، خشکسالی، کاهش منابع آب، افزایش آلودگی هوا و فشار بر زیرساخت های شهری از جمله پیامدهایی هستند که می توانند کیفیت زندگی شهروندان و عملکرد شهرها را با اختلال مواجه سازند. شهرها به دلیل تمرکز جمعیت، فعالیت های اقتصادی، ساختمان ها، شبکه های حمل ونقل و زیرساخت های حیاتی، در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی آسیب پذیری بالایی دارند. در چنین شرایطی، مفهوم تاب آوری شهری به عنوان رویکردی نوین برای افزایش توانایی شهرها در مواجهه با بحران ها و فشارهای محیطی مورد توجه قرار گرفته است. تاب آوری شهری به معنای توانایی شهر برای مقاومت، جذب، سازگاری، بازیابی و در مواردی تحول در برابر مخاطرات و تغییرات است. شهرداری به عنوان مهم ترین نهاد مدیریت محلی شهر، نقش اساسی در تحقق این هدف دارد؛ زیرا بسیاری از تصمیمات مربوط به توسعه کالبدی، کاربری زمین، حمل ونقل، فضای سبز، مدیریت آب های سطحی، مدیریت پسماند، زیرساخت ها، خدمات عمومی و مدیریت بحران در سطح شهری اتخاذ یا اجرا می شوند. پژوهش حاضر با روش کتابخانه ای و اسنادی و با استفاده از منابع فارسی، به بررسی نقش شهرداری در توسعه شهرهای تاب آور در برابر تغییرات اقلیمی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که تاب آوری اقلیمی شهری نیازمند مجموعه ای از اقدامات هماهنگ در حوزه های برنامه ریزی شهری، معماری و ساخت وساز، زیرساخت های شهری، محیط زیست، مدیریت بحران، مشارکت اجتماعی و حکمرانی شهری است. شهرداری ها می توانند با ادغام ملاحظات اقلیمی در طرح های توسعه شهری، جلوگیری از ساخت وساز در مناطق پرخطر، توسعه فضاهای سبز، افزایش نفوذپذیری زمین، مدیریت پایدار آب، اصلاح ضوابط ساختمانی، ارتقای حمل ونقل عمومی، تقویت سامانه های هشدار و مدیریت بحران، آموزش شهروندان و توجه به گروه های آسیب پذیر، ظرفیت تاب آوری شهر را افزایش دهند. در نهایت، حرکت به سمت شهر تاب آور نیازمند تغییر نگاه از مدیریت واکنشی بحران به مدیریت پیشگیرانه و آینده نگر و همچنین تقویت همکاری میان شهرداری، دستگاه های دولتی، دانشگاه ها، بخش خصوصی و جامعه محلی است.

کلیدواژه ها:

تغییرات اقلیمی ، تاب آوری شهری ، شهرداری ، مدیریت شهری ، برنامه ریزی شهری ، مدیریت بحران ، شهر پایدار.