ارائه مدلی برای ارتقای سرانه فضای سبز و شبکه پارک های شهری اراک با استفاده از روش های نوین برنامه ریزی (ارزش گذاری دوگانه و تحلیل GIS)

فضای سبز شهری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی کیفیت زندگی و پایداری محیط زیستی، در کلانشهر صنعتی اراک با چالش های جدی مواجه است. با وجود اینکه سرانه فضای سبز اراک در برخی آمارها بالاتر از میانگین کشوری گزارش شده، توزیع آن در سطح محلات به شدت ناعادلانه است و محله هایی مانند جهانگیری با بیش از بیست هزار جمعیت، تنها ۶۰۰ متر مربع فضای سبز دارند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از روش های نوین برنامه ریزی شامل تحلیل GIS، مدل های تصمیم گیری چندمعیاره و ارزش گذاری اقتصادی (تمایل به پرداخت)، به ارائه مدلی جامع برای ارتقای سرانه فضای سبز و شبکه پارک های شهری اراک پرداخته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که از مجموع ۱۲۷ پارک شهری اراک، وضعیت اکثر پارک ها از نظر پوشش فضایی و شعاع دسترسی نسبتا نامطلوب است و الگوی توزیع مکانی آن ها نامتناسب می باشد. نتایج تحلیل GIS و مدل تلفیقی مبتنی بر آن نشان می دهد که اکثر پارک های منطقه دو اراک در پهنه نسبتا نامناسب قرار دارند. همچنین، ارزش گذاری اقتصادی با استفاده از روش تمایل به پرداخت (WTP) برای پارک های جنگلی نشان می دهد که شهروندان برای استفاده از این فضاها ارزش قائل هستند و متوسط WTP سالانه ۵,۱۶۵,۲۵۰ ریال در هکتار برآورد شده است. مدل پیشنهادی پژوهش بر چهار مولفه اصلی «توزیع عادلانه»، «ارتقای کیفیت»، «توسعه شبکه ای» و «ارزش گذاری اقتصادی» استوار است که با تکیه بر طرح های در دست اجرا مانند دالان سبز (۴۵ هزار هکتار) و بهسازی بوستان شهید باهنر (۱۸۰ هکتار) قابل تحقق است.

کلیدواژه ها:

فضای سبز شهری ، سرانه فضای سبز ، تحلیل GIS ، ارزش گذاری اقتصادی ، اراک ، پارک های شهری