شکاف میان مدیریت شهری و بازار های آزاد؛چالش های توسعه در شهر های مرزی

شهرهای مرزی ایران در تقاطع دو منطق متفاوت و اغلب متعارض قرار دارند: از یک سو نظام رسمی مدیریت شهری با ضوابط کالبدی، طرح های جامع و سیاست های متمرکز، و از سوی دیگر بازارهای آزاد مرزی و اقتصاد غیررسمی (کولبری، بازارچه های محلی و مبادلات فرامرزی) که به عنوان موتور محرک معیشت ساکنان عمل می کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و اتکا به ادبیات علمی موجود، این شکاف نهادی را تحلیل می کند و نشان می دهد ناهماهنگی میان برنامه ریزی رسمی شهری و اقتصاد خودجوش مرزی به گسترش بافت های ناکارآمد، حاشیه نشینی، ضعف زیرساخت ها و ناپایداری معیشتی انجامیده است؛ درحالی که مطالعات موردی نشان می دهند فعال سازی رسمی ظرفیت های مرزی (مانند بازارچه های مرزی) می تواند محرک مثبت توسعه کالبدی شهرهای مرزی باشد. یافته ها حاکی از آن است که حرکت از مدیریت شهری متمرکز و دولت محور به سوی حکمروایی یکپارچه و مشارکتی، به همراه ادغام رسمی اقتصاد مرزی در برنامه ریزی شهری، لازمه پایداری این شهرهاست.کلمات کلیدی: مدیریت شهری، حکمروایی شهری، بازارهای آزاد مرزی، اقتصاد غیررسمی، توسعه پایدار، شهرهای مرزی ایران