بانکداری ایران و استانداردهای بین المللی متعارف و اسلامی

هدف این پژوهش، تحلیل تطبیقی نظام بانکی ایران با دو مجموعه استاندارد بین المللی متعارف (بازل ۳) و اسلامی (IFSB و AAOIFI) و شناسایی شکاف های ساختاری و عملکردی آن است. روش پژوهش، تحلیلی-توصیفی با رویکرد کتابخانه ای و اسنادی بوده و داده های مورد نیاز از طریق مرور قوانین، گزارش های بانک مرکزی، دیوان محاسبات و مطالعات تطبیقی کشورهای مالزی، بحرین و انگلستان گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که علیرغم تصویب قانون عملیات بانکی بدون ربا در سال ۱۳۶۲، نظام بانکی ایران در عمل نتوانسته است میان الزامات شرعی و استانداردهای جهانی تعادل برقرار کند؛ نرخ سود علی الحساب به صورت دستوری و مستقل از بازدهی واقعی اقتصاد تعیین می شود و شاخص های کلیدی بازل ۳ نظیر نسبت کفایت سرمایه (زیر ۵ درصد) و نسبت پوشش نقدینگی (کمتر از ۵۰ درصد)، فاصله ای معنادار با حداقل های جهانی دارند. همچنین، ضعف راهبری شرکتی، فقدان بازار بین بانکی کارآمد و نبود شفافیت مالی، مهم ترین موانع همگرایی شناسایی شدند. نتیجه گیری پژوهش آن است که بدون اصلاح ساختار نرخ سود مبتنی بر بازدهی واقعی، توسعه ابزارهای نقدینگی اسلامی (صکوک) و پیوستن به نهادهای بین المللی نظیر IFSB، نظام بانکی ایران در انزوای مالی باقی خواهد ماند.

کلیدواژه ها:

بانکداری ایران ، استانداردهای بازل ۳ ، بانکداری اسلامی ، شفافیت مالی ، بانکداری دوگانه