شناسایی مولفه ها و سازوکارهای آموزش ادبیات کودک مبتنی بر خواندن گفت وگومحور در دوره ابتدایی: یک فراترکیب کیفی پژوهش های پیشین

پژوهش حاضر با هدف شناسایی مولفه ها و سازوکارهای آموزش ادبیات کودک مبتنی بر خواندن گفت وگومحور در دوره ابتدایی، با رویکرد فراترکیب کیفی انجام شد. در این مطالعه، با اتکا به الگوی نوبلیت و هر و نیز راهنمای سندلوسکی و باروسو، پژوهش های مرتبط فارسی و انگلیسی بازیابی، غربال و تحلیل شدند تا تصویری یکپارچه از ابعاد اثرگذار این رویکرد آموزشی به دست آید. یافته ها نشان داد که آموزش ادبیات کودک در قالب خواندن گفت وگومحور بر سه سطح اصلی استوار است: سطح معلم، سطح دانش آموز و سطح متن و محیط یادگیری. در سطح معلم، نقش تسهیل گرانه، طرح پرسش های باز، هدایت تعامل و ایجاد فضای امن گفت وگو برجسته بود. در سطح دانش آموز، مشارکت فعال، تفسیر شخصی، هم فکری، پیش بینی، استدلال و بازگویی تجربه های زیسته از مولفه های محوری به شمار آمد. در سطح متن و محیط نیز انتخاب متن متناسب با ویژگی های رشدی کودکان، غنای زبانی، ظرفیت روایی و امکان برانگیختن تخیل اهمیت ویژه ای داشت. تحلیل تلفیقی داده ها نشان داد که دو سازوکار بنیادین، یعنی «گفت وگوی معناساز» و «تخیل هدایت شده»، نقش اصلی را در تبدیل خواندن به تجربه ای تربیتی، شناختی و عاطفی ایفا می کنند. این سازوکارها ضمن تقویت درک مطلب، واژگان، تفکر انتقادی و همدلی، زمینه ساز پیوند عمیق تر کودک با متن و توسعه سواد ادبی او می شوند. در مجموع، خواندن گفت وگومحور می تواند به عنوان رویکردی اثربخش برای آموزش ادبیات کودک در دوره ابتدایی، به بازتعریف نقش معلم، غنای تجربه خواندن و ارتقای کیفیت یادگیری منجر شود.

کلیدواژه ها:

ادبیات کودک ، خواندن گفت وگومحور ، دوره ابتدایی ، فراترکیب کیفی ، سواد ادبی