طراحی چارچوب توسعه کشاورزی هوشمند: ارزیابی موانع پذیرش فناوری و ارائه مدل های نوین ترویج در اراضی خرده مالکی

تحول دیجیتال در کشاورزی، به ویژه از طریق فناوری هایی مانند اینترنت اشیا، حسگرهای مزرعه، پهپادها، سامانه های تصمیم یار، سنجش از دور، اپلیکیشن های مدیریت مزرعه و آبیاری هوشمند، به یکی از ارکان اصلی ارتقای بهره وری و پایداری تولید تبدیل شده است. با این حال، در بسیاری از کشورهای در حال توسعه، از جمله ایران، ساختار خرده مالکی، محدودیت سرمایه، ضعف زیرساخت دیجیتال، کمبود آموزش و ناکارآمدی نظام ترویج موجب شده است که پذیرش کشاورزی هوشمند با سرعت پایین تری رخ دهد. هدف این مقاله، تبیین یک چارچوب تحلیلی برای توسعه کشاورزی هوشمند در اراضی خرده مالکی و شناسایی موانع و محرک های پذیرش فناوری در این نظام بهره برداری است. روش پژوهش مروری–تحلیلی بوده و بر پایه مطالعات علمی، گزارش های بین المللی و الگوهای نظری پذیرش فناوری مانند مدل پذیرش فناوری‎ (TAM)‎، نظریه اشاعه نوآوری و رهیافت ترویج مشارکتی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که سودمندی ادراک شده، سهولت استفاده، هزینه اولیه، سطح سواد دیجیتال، کیفیت زیرساخت اینترنت، اعتماد به فناوری، پشتیبانی فنی و سازگاری فناوری با شرایط خرده مالکی از عوامل کلیدی پذیرش هستند. همچنین مزارع نمایشی دیجیتال، تعاونی های فناورانه، خدمات اشتراکی تجهیزات، مشوق های مالی و الگوهای نوین ترویج می توانند سرعت پذیرش را افزایش دهند. در پایان، یک مدل مفهومی چهارلایه برای گذار به کشاورزی هوشمند در اراضی خرده مالکی ارائه می شود‎.‎

کلیدواژه ها:

کشاورزی هوشمند ، خرده مالکی ، پذیرش فناوری ، اینترنت اشیا ، ترویج کشاورزی ، کشاورزی دقیق ، تحول دیجیتال ، مدل پذیرش فناوری