توسعه کارآفرینی کشاورزی مدرن و زنجیره های ارزش محلی به عنوان راهکار توانمندسازی و نگهداشت جوانان در مناطق روستایی

پدیده مهاجرت گسترده جوانان روستایی به شهرها و سالخوردگی نیروی کار در بخش کشاورزی، یکی از چالش های ساختاری امنیت غذایی، پایداری سرزمینی و پویایی اقتصادی در کشورهایی مانند ایران است. از سوی دیگر، بخش بزرگی از فارغ التحصیلان رشته های کشاورزی و علوم وابسته با نرخ های بالای بیکاری مواجه هستند. این مقاله با رویکرد مروری–تحلیلی و با بررسی تجارب ملی و بین المللی، راهکارهای توانمندسازی و نگهداشت جوانان در مناطق روستایی را از طریق توسعه کارآفرینی کشاورزی مدرن و زنجیره های ارزش محلی بررسی می کند. یافته ها نشان می دهد که رویکردهای سنتی اشتغال زایی روستایی دیگر برای نسل جوان جذابیت کافی ندارند. در مقابل، توسعه کسب وکارهای مدرن و مبتنی بر فناوری نظیر گلخانه های هوشمند، فرآوری و بسته بندی نوین، زنجیره عرضه مستقیم دیجیتال، خدمات پهپادی و کلینیک های فنی، بوم گردی و گردشگری کشاورزی، فرصت های شغلی جدید با درآمد بالاتر و شان اجتماعی مناسب فراهم می آورد. تحقق این امر مستلزم تسهیلات کارآفرینی هدفمند، بازآرایی نظام آموزش مهارتی، کاهش ریسک سرمایه گذاری، توسعه زیرساخت های رفاهی روستایی و اتصال تولیدکنندگان خرد به زنجیره های ارزش منطقه ای است. در پایان، یک مدل مفهومی یکپارچه برای نگهداشت جوانان روستایی مبتنی بر توسعه کارآفرینی مدرن ارائه شده است‎.‎

کلیدواژه ها:

کارآفرینی روستایی ، زنجیره ارزش محلی ، نگهداشت جوانان ، کشاورزی مدرن ، توانمندسازی اقتصادی ، مهاجرت روستا به شهر ، مشاغل دیجیتال کشاورزی