سنجش شاخص های عدالت در توزیع فضای سبز و کیفیت سیما ی منظر در بافت های فرسوده و حاشیه نشین شهری؛ رویکردی برای برنامه ریزی عدالت محور

توزیع ناعادلانه فضای سبز و کیفیت پایین سیما و منظر در بافت های فرسوده و حاشیه نشین، از مهم ترین چالش های عدالت فضایی در کلانشهرهای ایران است. پژوهش حاضر با هدف سنجش شاخص های عدالت محور در توزیع فضای سبز و کیفیت منظر، به دنبال ارائه چارچوبی برای برنامه ریزی فراتر از رویکردهای سنتی (صرفا مبتنی بر سرانه) است. روش پژوهش ترکیبی (کمی-کیفی) بوده؛ در بخش کمی، با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و شاخص های آماری (ضریب جینی، موران و منحنی لورنز) به تحلیل توزیع فضایی و دسترسی پرداخته شده و در بخش کیفی، با تکنیک های پیاده روی شهری و پرسش نامه های ادراکی، کیفیت منظر (تنوع بصری، امنیت و حس مکان) ارزیابی گردیده است. یافته ها نشان می دهد که شاخص های توزیع، نابرابری شدید (جینی بالای ۰.۶) را آشکار می سازد و بسیاری از بلوک ها با وجود سرانه اسمی قابل قبول، از منظر کیفیت بصری و ادراکی در پایین ترین سطح قرار دارند. نتیجه گیری پژوهش بر ضرورت گذار از برنامه ریزی «مقداری» به «کیفی-ادراکی» تاکید دارد و پیشنهاد می کند به جای احداث پارک های متمرکز بزرگ، شبکه ای از فضاهای سبز پراکنده (جیبی) و ارتقای جداره ها و منظر خیابانی مدنظر قرار گیرد تا ضمن تامین عدالت توزیعی، عدالت رویت پذیری و ادراکی نیز تحقق یابد.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، فضای سبز شهری ، کیفیت منظر ، بافت فرسوده ، حاشیه نشینی ، برنامه ریزی