تاملی در نسبت مرگ قلب و هلاکت اجتماعی در قرآن کریم با تاکید بر نقش مترفان و مصلحان

مفهوم «مرگ قلب» و «مرگ جامعه» در نظام معرفتی قرآن کریم از جمله مسائلی است که با وجود اهمیت محوری در دستگاه اخلاقی و اجتماعی وحی، کمتر با رویکردی یکپارچه و در ارتباط با یکدیگر مورد بررسی قرار گرفته اند؛ و همین خلا، ضرورت پژوهشی را آشکار می سازد که این دو مفهوم را در پیوند ساختاری با هم بنشاند، نه در کنار هم. محور اصلی این تحقیق آن است که مرگ قلب در قرآن و روایات، نه یک استعاره ادبی، بلکه اختلالی بنیادی در مرکز ادراک، اراده و جهت گیری انسان است که از مسیر غفلت، تکرار گناه، تکبر، هواپرستی و رفاه زدگی، و از طریق مراتب رین، قساوت، طبع و ختم، به فروبستگی کامل از حقیقت می انجامد. پژوهش با تحلیل آیات و روایات و بهره گیری از منابع تفسیری کلاسیک و معاصر نشان می دهد که هرگاه این مرگ درونی از سطح انحراف فردی فراتر رود و به ویژه در طبقه مترفان و نخبگان به خلق وخویی مسلط بدل شود، قابلیت اصلاح گری درونی جامعه از میان می رود و زمینه هلاکت اجتماعی فراهم می آید. برآیند تحقیق آن است که مرگ جامعه در منطق قرآن، صورت بیرونی و کلان همان مرگ قلب های فردی است، و تنها حضور فعال مصلحانی که امر به معروف و نهی از منکر را زنده نگه می دارند، می تواند این فرایند را متوقف سازد.

کلیدواژه ها:

مرگ قلب ، هلاکت اقوم ، انحطاط تمدنی ، نقش مترفان ، امر به معروف و نهی از منکر