روش شناسی «فلسفه برای مدیران»: پژوهشی تطبیقی میان روش قیاسی فقهی و روش استقرایی هرمنوتیکی

مسئله اصلی پژوهش، فقدان روششناسی روشن برای «فلسفهورزی مدیران مسلمان» در مواجهه با مسائل سازمانی است. این مقاله با روش تطبیقی انتقادی به بررسی دو رهیافت روششناختی متباین می پردازد: روش قیاسی فقهی (استنباط از منابع نقلی، قیاس منطقی و اولویت احکام کلی شرعی) و روش استقرایی هرمنوتیکی (فهم موقعیتمند، گفتگوی مفسر متن و کشف معانی ضمنی). هدف، ارزیابی ظرفیت ها و کاستی های هر دو روش برای کاربست در «فلسفه مدیریت اسلامی» و ارائه یک مدل ترکیبی است.یافته ها نشان می دهد روش قیاسی فقهی در ضابطه مندی، اعتبار دینی و ثبات اخلاقی تصمیمات قوی است، اما در مواجهه با بافت های متغیر سازمانی و فهم ظرایف انسانی ناکارآمدی دارد. در مقابل، روش هرمنوتیکی در تفسیر زمینه نگر، انعطاف پذیری و توجه به روابط قدرت توانمند است، ولی از معیار عینی برای تمییز فهم صادق از کاذب و حجیت شرعی در مرزهای حلال و حرام بی بهره است.نتیجه آنکه مدیر مسلمان در مقام «فلسفه برای عمل» نیازمند یک روششناسی دوگانه و لایه لایه است: در لایه هنجارهای ثابت (احکام، اصول کلی اخلاقی، قواعد فقهی) روش قیاسی فقهی حاکم است و در لایه مصادیق متغیر و فهم بافت، روش هرمنوتیکی به عنوان مکمل ضروری عمل می کند. مقاله سازوکار «اجتهاد سیستمی چندسطحی» را به عنوان روششناسی پیشنهادی فلسفه برای مدیران مسلمان معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

روش شناسی مدیریت اسلامی ، فلسفه برای مدیران ، قیاس فقهی ، هرمنوتیک فلسفی ، روش تطبیقی ، اجتهاد سیستمی.