طراحی مدل مفهومی توسعه منابع انسانی هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی در صنعت نفت و گاز: مطالعه موردی شرکت توسعه صنایع نفت و گاز سرو

.چکیدهمسئله پژوهش: با پیچیدگی روزافزون فناوری و دانش بنیان بودن فرآیند تولید کاتالیست در صنعت نفت و گاز، حفظ دانش ضمنی خبرگان، توسعه مسیرهای شغلی پویا و تصمیم گیری داده محور به چالش های کلیدی مدیریت منابع انسانی تبدیل شده اند. با این حال، شیوه های سنتی توسعه منابع انسانی فاقد چابکی و هوشمندی لازم برای مواجهه با پدیده خروج نخبگان و شناسایی بهینه شکاف های مهارتی هستند.هدف: طراحی و تبیین مدل مفهومی توسعه منابع انسانی هوشمند (IHRD) مبتنی بر هوش مصنوعی در شرکت توسعه صنایع نفت و گاز سرو اول.روش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر ماهیت و روش، مروری-تحلیلی (تحلیل اسنادی و سنتز پژوهش های کیفی) است. جامعه تحلیل شامل اسناد راهبردی، استانداردهای فرآیندی (BPMN و ISO ۹۰۰۱:۲۰۱۵) و صفحه فرصت های شغلی شرکت سرو اول، به همراه متون علمی معتبر داخلی و خارجی مرتبط با کاربرد هوش مصنوعی در منابع انسانی بین سال های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶ بود که به روش تحلیل مضمون متنی مورد واکاوی قرار گرفتند.مدل پیشنهادی: مدل نهایی در چهار سطح طراحی گردید: ۱. پیش نیازها (یکپارچگی فرآیندی، حکمرانی و امنیت داده ها)؛ ۲. توانمندسازها (سواد داده کارکنان، فرهنگ یادگیری چابک و تعامل انسان-ماشین)؛ ۳. فرآیندهای هوشمند (یادگیری شخصی سازی شده، مدیریت هوشمند دانش ضمنی و تحلیل گری پیش بینانه مسیر شغلی)؛ و ۴. پیامدهای راهبردی (حفظ حافظه سازمانی و تصمیم گیری داده محور).نوآوری: بومی سازی مدل IHRD در بافت پیشرفته (High-Tech) صنعت کاتالیست کشور با تاکید بر استخراج سیستماتیک دانش ضمنی فرآیندهای شیمیایی، پیوند آن با استانداردهای مدیریت کیفیت سازمانی، و گذار از رویکردهای سنتی هوش مصنوعی (مانند گزینش و استخدام) به سمت یادگیری شخصی سازی شده هوشمند.نتایج: یافته ها نشان داد استقرار موفق هوش مصنوعی به عنوان دستیار تصمیم گیر (Human-in-the-loop)، با ثبت خودکار دانش تجربی مهندسان ارشد پیش از خروج از خدمت و ارتقای شایستگی های دیجیتال پرسنل، ریسک عملیاتی شرکت را به حداقل رسانده و بر اساس دیدگاه مبتنی بر منابع (RBV)، مزیت رقابتی پایداری را برای شرکت سرو اول در بازار کاتالیست های صنعتی به ارمغان می آورد.

کلیدواژه ها:

توسعه منابع انسانی هوشمند ، هوش مصنوعی ، مدیریت منابع انسانی داده محور ، صنعت نفت و گاز ، کاتالیست صنعتی ، شرکت توسعه صنایع نفت و گاز سرو.