روان شناسی آموزشی: چرا دانش آموزان از پرسیدن می ترسند؛ تحلیل فرهنگ پاسخ محور در کلاس درس

پرسشگری از مهم ترین رفتارهای شناختی در فرایند یادگیری است و زمینه فعال شدن کنجکاوی، تفکر انتقادی، فهم مفهومی و مشارکت آموزشی دانش آموزان را فراهم می کند؛ با این حال، بسیاری از دانش آموزان به دلیل ترس از قضاوت، نگرانی از اشتباه، احساس شرمندگی، کاهش خودکارآمدی تحصیلی و واکنش احتمالی معلم یا همسالان از طرح پرسش در کلاس خودداری می کنند. هدف این مقاله، تبیین عوامل روان شناختی موثر بر ترس از پرسیدن و تحلیل نقش فرهنگ پاسخ محور در شکل گیری سکوت آموزشی دانش آموزان است. روش تحقیق این مقاله به صورت تحلیلی توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و مقالات معتبر انجام شده است و مفاهیمی همچون امنیت روانی، ترس از ارزیابی منفی، خودکارآمدی، کمال گرایی تحصیلی، مقایسه اجتماعی، شیوه تعامل معلم و ساختار پاسخ محور کلاس بررسی شده اند. یافته های تحلیلی نشان می دهد که تاکید افراطی بر پاسخ صحیح، سرعت پاسخ گویی، نمره، حافظه محوری و اقتدار یک سویه معلم می تواند پرسش را به نشانه ندانستن تبدیل کند و دانش آموز را به خودسانسوری وادارد. واکنش منفی معلم، تمسخر همسالان و نبود فرصت کافی برای گفت وگو نیز این وضعیت را تشدید می کند. نتایج نشان می دهد ایجاد امنیت روانی، پذیرش اشتباه به عنوان بخشی از یادگیری، ارزش گذاری بر پرسش های دانش آموزان، استفاده از پرسش های باز و تقویت گفت وگوی آموزشی می تواند زمینه گذار از فرهنگ پاسخ محور به فرهنگ پرسش محور را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

پرسشگری ، روان شناسی آموزشی ، فرهنگ پاسخ محور ، امنیت روانی ، خودکارآمدی تحصیلی ، تعامل معلم و دانش آموز