نقش ساخت مدل های دستی در یادگیری سلول و اندام های بدن

یادگیری مفاهیم زیست شناسی، به ویژه ساختار سلول، اندامک ها، بافت ها و اندام های بدن، برای بسیاری از دانش آموزان با دشواری هایی همراه است؛ زیرا بخش قابل توجهی از این مفاهیم ماهیتی انتزاعی، میکروسکوپی، سه بعدی و چندسطحی دارند و بازنمایی دوبعدی آنها در کتاب های درسی همواره نمی تواند روابط ساختاری و عملکردی را به صورت ملموس نشان دهد. ساخت مدل های دستی یکی از راهبردهای فعال آموزشی است که دانش آموز را از مشاهده کننده منفعل به سازنده و تفسیرکننده بازنمایی علمی تبدیل می کند و از طریق لمس، ساختن، مقایسه، اصلاح و توضیح مدل، زمینه درگیری هم زمان فرایندهای شناختی، دیداری فضایی و حرکتی را فراهم می سازد. هدف مقاله حاضر بررسی نقش ساخت مدل های دستی در یادگیری سلول و اندام های بدن و تحلیل تاثیر آن بر درک مفهومی، تجسم فضایی، یادگیری فعال، یادداری، حل سوءبرداشت های علمی و مشارکت دانش آموزان است. پژوهش به شیوه مروری کتابخانه ای انجام شده و مطالعات مرتبط با آموزش مدل محور، مدل های فیزیکی و سه بعدی، آموزش زیست شناسی سلولی و آناتومی مورد تحلیل قرار گرفته اند. جمع بندی شواهد نشان می دهد که بیشترین ارزش آموزشی مدل دستی نه در محصول نهایی، بلکه در فرایند ساخت، بازبینی، مقایسه و توضیح آن نهفته است؛ زیرا دانش آموز هنگام ساخت مدل ناچار است روابط میان اجزا، مقیاس، موقعیت، عملکرد و محدودیت بازنمایی را بررسی کند. در نتیجه، استفاده هدایت شده از مدل های دستی می تواند مکمل موثری برای کتاب درسی، تصویر، میکروسکوپ و سایر روش های آموزش زیست شناسی باشد، مشروط بر آنکه معلم میان مدل و واقعیت تمایز روشنی برقرار سازد و فرایند مدل سازی را به فرصتی برای استدلال علمی تبدیل کند.