نقش تصویرسازی ذهنی در یادگیری مفاهیم هندسی دانش آموزان

هندسه یکی از بنیادی ترین حوزه های آموزش ریاضی است که یادگیری آن علاوه بر دانش مفهومی و استدلال منطقی، به توانایی دانش آموز در ایجاد، حفظ، تغییر و بازسازی تصاویر ذهنی از اشکال و روابط فضایی وابسته است. تصویرسازی ذهنی به دانش آموز امکان می دهد اشکال هندسی را حتی در غیاب محرک خارجی در ذهن خود بازنمایی کرده، آنها را بچرخاند، تجزیه یا ترکیب کند و روابط میان اجزای آنها را مورد بررسی قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تصویرسازی ذهنی در یادگیری مفاهیم هندسی دانش آموزان انجام شده است. روش پژوهش مروری تحلیلی بوده و مطالعات فارسی و خارجی جدید در زمینه تصویرسازی ذهنی، تجسم فضایی، دوران ذهنی، بازنمایی های چندگانه، حل مسئله هندسی و فناوری های آموزشی بررسی و تلفیق شده اند. یافته ها نشان می دهد تصویرسازی ذهنی می تواند از طریق تقویت پردازش دیداری فضایی، درک روابط هندسی، انتقال میان بازنمایی های دوبعدی و سه بعدی، تشخیص ویژگی های ثابت اشکال، حل مسائل مساحت و حجم و شکل دهی استدلال هندسی، کیفیت یادگیری را افزایش دهد. همچنین شواهد نشان می دهد این توانایی ثابت و تغییرناپذیر نیست و استفاده از مدل های عینی، بازی های فضایی، اوریگامی، ترسیم، هندسه پویا، جئوجبرا و برنامه نویسی بصری می تواند به رشد آن کمک کند. در عین حال، اتکای افراطی به ظاهر تصاویر ممکن است زمینه بدفهمی هندسی را ایجاد کند؛ بنابراین تصویرسازی باید با تعریف، زبان ریاضی، استدلال و اثبات همراه شود. در مجموع، تصویرسازی ذهنی را می توان یکی از مولفه های اساسی سواد هندسی و زمینه ای موثر برای حرکت دانش آموز از حفظ فرمول به سوی فهم مفهومی و حل مسئله دانست.