الزامات نهادینه سازی آموزش مهارت های زندگی در برنامه درسی مدارس

تحولات پرشتاب اجتماعی، فرهنگی و فناورانه در دهه های اخیر، نقش و کارکرد مدرسه را از انتقال صرف دانش به سوی پرورش مجموعه ای متوازن از توانایی های شناختی، عاطفی، اجتماعی و رفتاری سوق داده است. در چنین شرایطی، مهارت های زندگی به عنوان یکی از بنیادی ترین مولفه های تربیت همه جانبه، جایگاهی ویژه در نظام های آموزشی یافته اند. پژوهش حاضر با هدف تبیین الزامات نهادینه سازی آموزش مهارت های زندگی در برنامه درسی مدارس و شناسایی پیش شرط های ساختاری، محتوایی، آموزشی و اجرایی تحقق این هدف انجام شده است. روش پژوهش، مروری و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای منابع فارسی و خارجی مرتبط با آموزش مهارت های زندگی، توسعه شایستگی های فردی و اجتماعی، نقش معلم، روابط بین فردی، سلامت روان و برنامه های مدرسه ای بوده است. بررسی منابع نشان می دهد که اثربخشی آموزش مهارت های زندگی زمانی پایدار خواهد بود که این حوزه از وضعیت برنامه های جانبی، مقطعی و مناسبتی خارج شده و به بخشی از اهداف رسمی، محتوای آموزشی، روش های تدریس، نظام ارزشیابی، برنامه های تربیت معلم، فرهنگ مدرسه و تعامل خانه و مدرسه تبدیل شود. همچنین، استفاده از روش های یادگیری فعال، ایفای نقش، حل مسئله، فعالیت های گروهی، آموزش همسالان، تجربه های واقعی و ارزشیابی عملکردی از مهم ترین مولفه های تحقق آموزش مهارت محور محسوب می شود. یافته ها نشان می دهد که ضعف زیرساخت های اجرایی، تراکم برنامه درسی، غلبه نگاه آزمون محور، محدودیت توانمندی حرفه ای معلمان و نبود الگوی منسجم برای سنجش مهارت های زندگی، مهم ترین موانع نهادینه سازی این آموزش ها هستند. در مجموع می توان نتیجه گرفت که نهادینه سازی آموزش مهارت های زندگی مستلزم رویکردی جامع، پیوسته و مدرسه محور است که در آن همه عناصر برنامه درسی و محیط تربیتی در راستای پرورش دانش آموزانی توانمند، مسئول، خودآگاه، خلاق و برخوردار از قابلیت سازگاری با چالش های زندگی سازمان یابند.