نقش آموزش های ضمن خدمت مبتنی بر شایستگی در توسعه حرفه ای کارکنان سازمان های دولتی ایران

تحولات فناورانه، گسترش دولت الکترونیک، تغییر انتظارات شهروندان، پیچیده تر شدن مسائل عمومی و ضرورت ارتقای بهره وری، سازمان های دولتی را با نیاز مستمر به بازآفرینی شایستگی های منابع انسانی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، آموزش ضمن خدمت زمانی می تواند به توسعه واقعی کارکنان منجر شود که از الگوی دوره محور و گواهی محور فاصله گرفته و بر شکاف میان شایستگی های موجود و شایستگی های مورد نیاز شغل و سازمان استوار شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش های ضمن خدمت مبتنی بر شایستگی در توسعه حرفه ای کارکنان سازمان های دولتی ایران انجام شده است. روش پژوهش، مروری تحلیلی است و مطالعات فارسی و خارجی منتشرشده در فاصله ده ساله ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۶ مورد استفاده قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد آموزش مبتنی بر شایستگی از طریق نیازسنجی مبتنی بر عملکرد، شخصی سازی مسیر یادگیری، توسعه هم زمان دانش، مهارت، نگرش و رفتار حرفه ای، استفاده از یادگیری تجربی و محیط کار، تقویت انتقال آموزش و اتصال آموزش به ارزیابی عملکرد می تواند توسعه حرفه ای کارکنان دولت را تسهیل کند. با این حال، اثربخشی این آموزش ها به عواملی مانند حمایت مدیران، فرهنگ یادگیری، فرصت کاربرد آموخته ها، مشارکت همکاران، طراحی آموزشی معتبر، انگیزش کارکنان و نظام ارزیابی پس از آموزش وابسته است. شواهد مربوط به سازمان های دولتی ایران نیز بیانگر آن است که نیازسنجی شایستگی محور، تطبیق محتوای دوره با شرح وظایف، توسعه شایستگی های رفتاری و تخصصی و ارزیابی انتقال یادگیری از الزامات اساسی تحول آموزش کارکنان است. بر این اساس، پیشنهاد می شود نظام آموزش کارکنان دولت از منطق «ساعت آموزش» به منطق «شایستگی قابل اثبات و قابل انتقال به عملکرد» تغییر جهت دهد.