نقش مدیریت دانش در توسعه سرمایه روان شناختی و توانمندسازی معلمان

تحولات مستمر محیط های آموزشی، گسترش فناوری های اطلاعاتی، افزایش پیچیدگی نقش معلمان و ضرورت پاسخ گویی مدارس به نیازهای متنوع دانش آموزان، اهمیت بهره گیری هدفمند از دانش سازمانی و سرمایه های انسانی را بیش از گذشته آشکار ساخته است. در چنین شرایطی، مدیریت دانش می تواند به عنوان یکی از ظرفیت های اساسی نظام آموزشی در شناسایی، تولید، تسهیم، انتقال و به کارگیری دانش حرفه ای معلمان عمل کند و زمینه توسعه توانمندی های فردی و سازمانی آنان را فراهم سازد. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش مدیریت دانش در توسعه سرمایه روان شناختی و توانمندسازی معلمان است. این مقاله با رویکرد مروری–تحلیلی و صرفا بر پایه منابع ارائه شده تدوین شده است. بررسی مطالعات نشان می دهد مدیریت دانش از طریق افزایش دسترسی معلمان به تجربه های حرفه ای، تسهیل انتقال و اشتراک دانش، گسترش یادگیری همکارانه، تقویت خودکارآمدی، خلاقیت، احساس شایستگی و ادراک اثرگذاری می تواند زمینه توانمندسازی حرفه ای و روان شناختی معلمان را تقویت کند. همچنین، شواهد موجود بیانگر آن است که متغیرهایی همچون کیفیت زندگی کاری، جو اخلاقی، جو سازمانی، سرمایه روان شناختی، خودکارآمدی، خلاقیت، فناوری اطلاعات و سبک های مدیریتی می توانند در کیفیت رابطه میان مدیریت دانش و توانمندسازی نقش واسطه ای یا تسهیل کننده داشته باشند. از سوی دیگر، توانمندسازی معلمان نیز می تواند خود به مشارکت بیشتر آنان در فرایندهای مدیریت دانش، انتقال تجربه و تولید دانش حرفه ای منجر شود و نوعی رابطه تقویت شونده میان این دو سازه ایجاد کند. برآیند منابع بررسی شده نشان می دهد مدیریت دانش زمانی بیشترین تاثیر را بر سرمایه روان شناختی و توانمندسازی معلمان دارد که در بستر اعتماد سازمانی، مشارکت، حمایت مدیریتی، زیرساخت فناورانه، جو اخلاقی مناسب و فرصت های واقعی برای یادگیری و تصمیم گیری حرفه ای اجرا شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود مدارس مدیریت دانش را از یک فعالیت فنی و اطلاعاتی فراتر برده و آن را به بخشی از راهبرد توسعه حرفه ای، سلامت روان شناختی و توانمندسازی معلمان تبدیل کنند.