واکاوی ظرفیت ها و موانع پرورش توانمندی های زندگی در مدارس امروز

تحولات شتابان فناورانه، دگرگونی در الگوهای ارتباطی و اجتماعی و گسترش مسائل نوظهور روانی و عاطفی، نظام های تعلیم و تربیت را با ضرورت بازنگری در اهداف، کارکردها و شیوه های پرورشی مواجه ساخته است. در چنین شرایطی، پرورش توانمندی های زندگی به عنوان یکی از مولفه های بنیادین تربیت همه جانبه می تواند فراگیران را برای مواجهه سنجیده، مسئولانه و انعطاف پذیر با موقعیت های فردی و اجتماعی آماده سازد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ظرفیت ها و موانع پرورش توانمندی های زندگی در مدارس امروز و تبیین الزامات ارتقای قابلیت های فردی، هیجانی و اجتماعی فراگیران انجام شده است. روش پژوهش از نوع مروری و توصیفی تحلیلی است و با بررسی منابع کتابخانه ای، پژوهش های تجربی و مطالعات مرتبط، ابعاد گوناگون این حوزه مورد واکاوی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد بهره گیری هدفمند از فناوری های تعاملی آموزشی، شیوه های مشارکتی یاددهی، فعالیت های گروهی، برنامه های تلفیقی پرورشی و بهسازی مستمر توانایی های حرفه ای معلمان، زمینه مناسبی برای تقویت خودشناسی، همدلی، حل مسئله، تصمیم گیری، اندیشه نقادانه، مهار هیجان و ارتباط اثربخش فراهم می سازد. در مقابل، غلبه رویکردهای حافظه محور و نمره گرا، فشردگی محتوای درسی، کمبود منابع متناسب با زمینه های فرهنگی، گسست میان آموخته های نظری و تجربه عملی و ناکافی بودن آمادگی حرفه ای برخی معلمان، از مهم ترین موانع تحقق اثربخش این برنامه ها به شمار می روند. افزون بر این، نتایج نشان می دهد اثربخشی پایدار این آموزش ها به هماهنگی میان خانواده، مدرسه و برنامه درسی، استمرار فعالیت های تربیتی، ایجاد فرصت برای تمرین در موقعیت های واقعی و تقویت توانمندی های تخصصی معلمان وابسته است. بر این اساس، پیشنهاد می شود پرورش توانمندی های زندگی از جایگاه فعالیتی حاشیه ای خارج شده و به صورت هدفمند، پیوسته و متناسب با نیازهای رشدی فراگیران در برنامه های آموزشی و پرورشی مدارس گنجانده شود تا زمینه شکل گیری نسلی توانمند، مسئولیت پذیر، خودآگاه و برخوردار از انطباق فردی و اجتماعی فراهم آید.