نقش فعالیت های فرهنگی مدرسه در تقویت هویت اجتماعی دانش آموزان

مدرسه یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی است که افزون بر انتقال دانش، در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی دانش آموزان نقش اساسی دارد. دانش آموزان در محیط مدرسه از طریق تعامل با همسالان، معلمان، مربیان پرورشی و مشارکت در برنامه های فرهنگی، اجتماعی، هنری، ورزشی و فوق برنامه ای با ارزش ها، هنجارها، نقش های اجتماعی و شیوه های مشارکت جمعی آشنا می شوند. هدف مقاله حاضر بررسی نقش فعالیت های فرهنگی مدرسه در تقویت هویت اجتماعی دانش آموزان است. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه مطالعات داخلی و خارجی مرتبط با فعالیت های فرهنگی و پرورشی، برنامه های فوق برنامه، فرهنگ مدرسه، مشارکت دانش آموزان و پیامدهای تربیتی تدوین شده است. بررسی منابع نشان می دهد فعالیت های فرهنگی زمانی می توانند به تقویت هویت اجتماعی منجر شوند که دانش آموز را از حالت دریافت کننده منفعل خارج کرده و فرصت مشارکت، همکاری، گفت وگو، انتخاب، مسئولیت پذیری و تجربه نقش های اجتماعی را برای او فراهم سازند. برنامه های فرهنگی و فوق برنامه همچنین می توانند با افزایش احساس تعلق به مدرسه، توسعه مهارت های عمومی، ارتقای انگیزش، شکل گیری روابط مثبت با همسالان، افزایش نشاط و تقویت مسئولیت پذیری اجتماعی، زمینه رشد هویت اجتماعی را فراهم کنند. در مقابل، برنامه های صوری، غیرمشارکتی، یکسان برای همه دانش آموزان و فاقد ارتباط با علایق نسل جدید ممکن است اثربخشی محدودی داشته باشند. نتایج همچنین بر نقش برنامه ریزی فرهنگی مدرسه، عملکرد مربیان پرورشی، حمایت معلمان و مدیران و توجه به فرهنگ مدرسه در موفقیت فعالیت های فرهنگی تاکید دارد. بر این اساس، پیشنهاد می شود فعالیت های فرهنگی مدرسه از حالت مناسبت محور و مقطعی خارج شده و در قالب برنامه ای منسجم، مشارکت محور و متناسب با نیازهای اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان طراحی شود.