نقش سواد دیجیتال در افزایش مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری در کلاس درس

گسترش فناوری های دیجیتال و نفوذ روزافزون ابزارهای هوشمند در زندگی دانش آموزان، الگوهای سنتی یاددهی و یادگیری را دستخوش تغییر کرده و ضرورت برخورداری از مجموعه ای از توانایی ها تحت عنوان سواد دیجیتال را بیش از گذشته آشکار ساخته است. سواد دیجیتال صرفا به معنای توانایی کار با رایانه، تلفن همراه یا نرم افزارهای آموزشی نیست، بلکه مجموعه ای از دانش ها، مهارت ها، نگرش ها و شایستگی هایی را در بر می گیرد که به فرد امکان می دهد اطلاعات دیجیتال را جست وجو، ارزیابی، تحلیل، تولید، به اشتراک گذاری و به صورت مسئولانه و ایمن مورد استفاده قرار دهد. هدف مقاله حاضر بررسی نقش سواد دیجیتال در افزایش مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری در کلاس درس است. این پژوهش با رویکرد مروری و با استفاده از منابع داخلی و خارجی مرتبط با سواد دیجیتال، یادگیری و مشارکت تحصیلی تدوین شده است. بررسی مطالعات نشان می دهد برخورداری از سواد دیجیتال می تواند از طریق افزایش دسترسی به منابع یادگیری، تقویت انگیزش، افزایش تعامل دانش آموز با محتوا، معلم و همسالان، توسعه یادگیری خودراهبر، بهبود مهارت حل مسئله، ایجاد فرصت یادگیری مشارکتی و فراهم کردن امکان تولید محتوای دیجیتال، میزان مشارکت دانش آموزان را در محیط های آموزشی افزایش دهد. همچنین نتایج نشان می دهد صرف حضور فناوری در کلاس درس تضمین کننده مشارکت موثر نیست و عواملی مانند شایستگی دیجیتال معلمان، کیفیت زیرساخت های فناوری، فرهنگ مدرسه، حمایت خانواده، امنیت فضای مجازی، عدالت در دسترسی و طراحی مناسب فعالیت های یادگیری نقش تعیین کننده ای در اثربخشی سواد دیجیتال دارند. بر این اساس، ارتقای سواد دیجیتال دانش آموزان باید به عنوان بخشی از برنامه درسی و نه یک آموزش جانبی مورد توجه قرار گیرد. آموزش هدفمند سواد دیجیتال می تواند دانش آموز را از دریافت کننده منفعل اطلاعات به یادگیرنده ای فعال، خلاق، مسئول و مشارکت جو تبدیل کند و در نهایت کیفیت فرایند یاددهی یادگیری را ارتقا دهد.