بررسی اثر بخشی مداخله طرحواره درمانی بر تقویت هوش هیجانی تاب آوری و کاهش فرسودگی شغلی (Burnout) در پرستاران اتاق عمل شاغل در بیمارستان های آموزشی

مقدمه: محیط های مراقبتی پرفشار مانند اتاق عمل کادر درمان و به ویژه پرستاران را با چالش های روانی متعددی مواجه می سازند که مواجهه همزمان با فشارهای شغلی زمینه ساز فرسودگی شغلی، کاهش تاب آوری و ضعف در مدیریت هوش هیجانی می گردد. طرحواره درمانی به عنوان یکی از رویکردهای نوین و عمیق روانشناختی قادر است طرحواره های ناسازگار اولیه مرتبط با استرس های شغلی را هدف قرار داده و ساختار روانی فرد را بازسازی کند. از این رو پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر بخشی مداخله طرحواره درمانی بر تقویت هوش هیجانی، تاب آوری و کاهش فرسودگی شغلی در پرستاران اتاق عمل شاغل در بیمارستان های آموزشی انجام شده. روش کار: این پژوهش یک مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری ۳ ماهه بود که در سال ۱۴۰۴ در بیمارستان های آموزشی شهر تهران اجرا گردید. جامعه آماری پژوهش را کلیه پرستاران شاغل در بخش های اتاق عمل تشکیل دادند که از میان آنها، تعداد ۱۲۰ نفر به صورت نمونه گیری در دسترس با حداکثر تنوع انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه مداخله ۶۰ نفر و گروه کنترل (۶۰ نفر) جایدهی شدند. جلسات مداخله شامل ۱۰ جلسه ۹۰ دقیقه ای گروهی طرحواره درمانی با تمرکز بر شناسایی و تعدیل طرحواره های ناکارآمد برای گروه آزمایش اجرا گردید در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه هوش هیجانی شرینگ، پرسشنامه تاب آوری کار و دافرسون و مقیاس فرسودگی شغلی مسلش (MBIGS) بود. تحلیل داده ها با روش مدلیابی معادلات ساختاری (SEM) و با استفاده از نرم افزار AMOS انجام شد. یافته ها: یافته های حاصل از تحلیل آماری نشان داد که اجرای مداخله طرحواره درمانی اثر مثبت و معناداری بر متغیرهای پژوهش داشته است (p>۰/۰۰۱). در گروه مداخله میزان فرسودگی شغلی پس از جلسات درمانی و در مرحله پیگیری به طور چشمگیری کاهش یافت. همچنین میانگین نمرات هوش هیجانی و میزان تاب آوری روانشناختی در پرستاران گروه آزمایش با افزایش شاخصی همراه بود. نتیجه گیری: بر اساس نتایج این پژوهش، طرحواره درمانی قادر است با بازسازی الگوهای ذهنی ناکارآمد، فرسودگی شغلی را در پرستاران اتاق عمل به شکل معناداری کاهش و زمینه ساز ارتقای هوش هیجانی و تاب آوری آنان در محیط های پرفشار بالینی شود. پیشنهاد می گردد این رویکرد به عنوان یک پروتکل حمایتی استاندارد در مراکز مشاوره سازمانی جهت بهبود بهزیستی روانشناختی کارکنان اتاق عمل اجرایی گردد.

کلیدواژه ها:

طرحواره درمانی ، هوش هیجانی ، تاب آوری ، فرسودگی شغلی ، پرستاران اتاق عمل