خطاهای بالینی در مراکز درمانی وابسته به دانشگاه تحلیل عوامل ریشه ای و تدوین راهکارهای پیشگیرانه مبتنی بر فناوری

مقدمه ایمنی بیمار به عنوان یکی از ستون های اصلی ارائه خدمات سلامت با کیفیت در سال های اخیر به یکی از چالش های حیاتی نظام های درمانی در سراسر جهان تبدیل شده است. در این میان مراکز درمانی وابسته به دانشگاه ها به دلیل ماهیت آموزشی و پیچیدگی های فرآیندی ناشی از حضور دانشجویان، دستیاران پزشکی و پژوهشگران در کنار کادر درمانی مجرب با طیفی خاص و گاه پیچیده تر از خطاهای بالینی مواجه هستند. این خطاها که شامل طیف وسیعی از اشتباهات در تشخیص، تجویز و مصرف دارو، اقدامات درمانی و جراحی تا خطاهای مستندسازی و ارتباطی می شود، نه تنها سلامت بیماران را به مخاطره می اندازند بلکه هزینه های اقتصادی و اعتباری قابل توجهی را بر سیستم تحمیل می کنند. روش کار: این پژوهش با هدف بررسی جامع علل ریشه ای خطاهای بالینی در بیمارستان های آموزشی ایران ضمن تحلیل داده های آماری و مطالعات موردی منتشر شده در ۵ سال اخیر، بر نقش عوامل سیستمی، مدیریتی و انسانی تاکید می ورزد. یافته ها: بخش قابل توجهی از این مقاله به ارائه راهکارهای پیشگیرانه با محوریت پیاده سازی و ارتقاء فناوری اطلاعات سلامت (Health Information Technology - HIT) از جمله سیستم های پشتیبان تصمیم گیری بالینی (CDSS)، پرونده الکترونیک سلامت (EHR) و استفاده از ابزارهای تحلیل داده های بزرگ (Big Data analytics) برای شناسایی الگوهای پرخطر و بهبود مستمر فرآیندها اختصاص یافته است. نتیجه گیری: همچنین چالش های فرهنگی و سازمانی موجود در ایران مانند فرهنگ گزارش دهی ضعیف و مقاومت در برابر تغییر مورد نقد و بررسی قرار گرفته و پیشنهاداتی برای ایجاد یک فرهنگ ایمنی بیمار (Patient Safety Culture) قوی تر در محیط های دانشگاهی درمانی ارائه می گردد.

کلیدواژه ها:

خطاهای بالینی ، ایمنی بیمار ، مدیریت ریسک ، فناوری اطلاعات سلامت ، بیمارستان های آموزشی