چالشهای اخلاقی و کرامت انسانی در مراقبتهای دیجیتال یک مرور نظام مند

مقدمه با گسترش مراقبتهای دیجیتال و استفاده از هوش مصنوعی چالشهای اخلاقی عمیقی در رابطه با کرامت انسانی و ارزشهای اسلامی بیماران پدید آمده است هدف این مرور سیستماتیک با هدف بررسی ابعاد اخلاقی هوش مصنوعی در سلامت از منظر آموزه های اسلامی و شناسایی چارچوبهای اخلاقی مرتبط انجام شد. روش کار در این مرور نظام مند جستجوی گسترده با کلیدواژه های Human، Digital Health Artificial Intelligence Ethics، Islamic Ethics Dignity و Maqasid al-Shariah در پایگاههای بین المللی Web of Science، Scopus، PubMed/Medline، Core Collection، موتور جستجوگر Google Scholar و پایگاههای ملی Iran و iran SID صورت گرفت مقالات منتشر شده به زبان فارسی و انگلیسی مرتبط با اخلاق سلامت دیجیتال و کرامت انسانی از سال ۲۰۲۰ تاکنون وارد مطالعه شدند. مقالات صرفا فنی فاقد بحث اخلاقی بدون متن کامل و ادبیات خاکستری کنار گذاشته شدند. از مجموع ۵۲۷ مقاله یافت شده ۲۸ مقاله به طور کامل تحلیل شدند. چکیده طبق PRISMA گزارش شد. یافته ها مراقبتهای دیجیتال با تکیه بر داده های کلان خطراتی مانند کاهش تعاملات انسانی، نقض حریم خصوصی و تبدیل بیمار به موضوع داده ای را به همراه دارد مطالعات نشان دادند که چارچوبهای اخلاقی مبتنی بر مقاصد شریعت حفظ جان، عقل، دین، نسل و مال و مفاهیمی چون رحمت، امانت و عدالت می توانند راهگشای طراحی نظام های سلامت دیجیتال انسان محور باشند. چالشهای کلیدی عبارتند از: مسئولیت پذیری در قبال تصمیمات الگوریتمی (چه کسی خطا را می پذیرد؟)، شفافیت الگوریتم ها و خطر تبعیض الگوریتمی که کرامت گروه های آسیب پذیر را خدشه دار می کند. نتیجه گیری: تدوین یک منشور اخلاقی جامع مبتنی بر ارزشهای اسلامی برای حرکت اخلاقی در مسیر تحول دیجیتال سلامت، یک ضرورت انکارناپذیر است. این منشور باید بر شفافیت، مسئولیت پذیری و انسان محور باقی ماندن مراقبت ها تاکید داشته باشد.

کلیدواژه ها:

اخلاق ، هوش مصنوعی ، کرامت انسانی ، اخلاق اسلامی ، سلامت دیجیتال ، مرور نظام مند