سوگیری الگوریتمهای هوش مصنوعی و پیامدهای آن بر عدالت در مراقبتهای پرستاری مروری بر چالشهای اخلاقی و راهکارهای کاهش سوگیری

مقدمه هوش مصنوعی به سرعت در حال تبدیل شدن به یکی از ارکان تصمیم گیری در نظامهای سلامت است؛ از اولویت بندی بیماران در اورژانس گرفته تا پیش بینی خطر بیماری و انتخاب مداخلات درمانی با این حال، پرسش مهمی مطرح می شود: آیا این فناوری برای همه بیماران به یک اندازه عادلانه عمل می کند؟ شواهد جدید نشان می دهد که الگوریتم های هوش مصنوعی در برخی شرایط می توانند نابرابری های موجود در نظام سلامت را بازتولید یا حتی تشدید کنند این مسئله برای حرفه پرستاری که بر عدالت، کرامت انسانی و مراقبت انسان محور استوار است اهمیت ویژه ای دارد مطالعه حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف سوگیری الگوریتمی در سامانه های هوش مصنوعی و تحلیل پیامدهای آن بر عدالت در مراقبت های پرستاری انجام شد. روش کار: در این مطالعه مروری مقالات منتشر شده در پایگاه های Scopus، PubMed و Web of Science در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ بررسی شدند پس از غربالگری منابع مطالعات مرتبط با سوگیری الگوریتمی، اخلاق هوش مصنوعی، عدالت سلامت و مراقبت های پرستاری مورد تحلیل قرار گرفتند یافته ها: نتایج نشان داد که داده های آموزشی نامتوازن، کمرنگ بودن حضور گروه های آسیب پذیر در داده ها و فقدان شفافیت در طراحی الگوریتم ها از مهم ترین عوامل ایجاد سوگیری هستند این سوگیری ها می توانند به تصمیم های ناعادلانه، تفاوت در کیفیت مراقبت، تشخیص های کمتر دقیق و کاهش اعتماد بیماران به نظام سلامت منجر شوند. همچنین نقش پرستاران در شناسایی پیامدهای ناخواسته هوش مصنوعی و دفاع از حقوق بیماران به عنوان یکی از ارکان اصلی مراقبت عادلانه برجسته شده است. نتیجه گیری آینده نظام سلامت تنها به هوشمندتر شدن فناوری ها وابسته نیست بلکه به عادلانه تر شدن آنها نیز بستگی دارد. مشارکت فعال پرستاران در طراحی، ارزیابی و نظارت بر سامانه های هوش مصنوعی همراه با تقویت سواد دیجیتال و اخلاق حرفه ای می تواند گامی موثر در حفظ عدالت و کرامت انسانی در عصر تحول دیجیتال باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سوگیری الگوریتمی ، عدالت در سلامت ، مراقبت های پرستاری ، اخلاق پرستاری