هوش مصنوعی و اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی؛ چالشها و راهکارها

مقدمه گسترش شتابان استفاده از هوش مصنوعی در پژوهشها به ویژه در حوزه علوم پزشکی دو جنبه متفاوت را پیش روی پژوهشگران قرار داده است. نخست، کمک به پژوهشگران در انجام بخشهای گوناگون پژوهش که موجب صرفه جویی در زمان و هزینه می شود و دوم، ایجاد چالش و نگرانی هایی در خصوص اصول اخلاقی در پژوهش حفظ حریم خصوصی و داده های پژوهش سوگیری و مسئولیت های پژوهشگران که نیازمند توجه جدی است. در همین راستا پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش ها و راهکارهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش های علوم پزشکی انجام شد. پژوهش حاضر به شیوه مروری انجام شد. روش کار برای جمع آوری اطلاعات، ابتدا مقالاتی که بیشترین ارتباط با موضوع پژوهش را داشتند با کلیدواژه های هوش مصنوعی، اخلاق در پژوهش و علوم پزشکی و معادل انگلیسی آنها در پایگاه های داخلی مگیران جهاد دانشگاهی سامانه جامع نشریات علوم پزشکی، پرتال کمیته ملی اخلاق و پایگاه های خارجی Google Scholar و PubMed تا سال ۲۰۲۶ میلادی مورد جستجو قرار گرفت. یافته ها: یافته ها نشان داد می توان چالش های اصلی در این حوزه را در چند دسته عمده همچون حفظ حریم خصوصی و محرمانگی داده ها، سوگیری، پژوهش، مسئولیت پذیری اخلاقی پژوهشگران و رعایت حد و مرز استفاده از هوش مصنوعی در انجام پژوهش قرار داد. نتیجه گیری می توان اظهار داشت هوش مصنوعی پتانسیل بالایی جهت تسهیل فرایندهای انجام پژوهش به ویژه در حوزه علوم پزشکی دارد ولیکن اتکای بیش از اندازه پژوهشگران به این ابزار نوظهور بدون انطباق با اصول اخلاقی اعتبار علمی پژوهش و حقوق مشارکت کنندگان را به مخاطره می اندازد که در همین راستا تشکیل کمیته های ویژه سامان دهی استفاده از هوش مصنوعی.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، اخلاق در پژوهش ، علوم پزشکی