تحلیل روند پنج ساله خطاهای بالینی با رویکرد ایمنی بیمار و ارزیابی اثر بخشی مداخلات پرستاری در مرکز آموزش درمانی نیکوکاری تبریز از سال ۱۴۰۱ الی ۱۴۰۴: از شناسایی تا پیشگیری سیستمی

مقدمه ایمنی بیمار به عنوان یکی از مولفه های محوری کیفیت مراقبت همواره در کانون مسئولیت های حرفه ای پرستاری قرار دارد. خطاهای بالینی، به ویژه در حیطه های دارویی، مستندسازی شناسایی بیمار و فرآیندهای قبل از عمل نه تنها ایمنی بیمار را به خطر می اندازند، بلکه بار روانی و قانونی سنگینی را بر کادر پرستاری و درمان تحمیل می کنند. درک روند تغییرات این خطاها و ارزیابی اثر بخشی مداخلات بالینی پرستاری اجراشده، گامی ضروری در جهت ارتقای استانداردهای مراقبتی و دستیابی به نظام مراقبت ایمن تر است. با توجه به اینکه بسیاری از مداخلات انجام شده در این حوزه فاقد ارزیابی مبتنی بر شواهد از اثر بخشی خود هستند، لذا بر آن شدیم مطالعه ای با هدف تحلیل روند پنج ساله ی خطاهای بالینی، ارزیابی اثر بخشی مداخلات پرستاری و ارائه راهکارهای پیشگیرانه ی مبتنی بر داده انجام دهیم. روش کار این پژوهش یک مطالعه توصیفی - تحلیلی با رویکرد تحلیل ثانویه ی داده های موجود است. کلیه خطاهای بالینی گزارش شده مرکز آموزشی و درمانی نیکوکاری طی بازه زمانی پنج ساله (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴) استخراج گردید. خطاها بر اساس نوع شان در پنج حوزه ی اصلی شامل ثبت اطلاعات در HIS، سمت عمل جراحی، ضمیمه سازی مدارک شناسایی بیمار، فرآیندهای دارویی و کاردکس و فرآیندهای مراقبتی پرستاری طبقه بندی شدند. روند تغییرات با استفاده از رگرسیون خطی ساده مورد بررسی قرار گرفت و مقایسه ی توزیع انواع خطاها در سال های مختلف با آزمون کای اسکوار انجام شد. کلیه تحلیل ها با نرم افزار SPSS نسخه ی ۲۶ و در سطح معنی داری ۰.۰۵ P-value انجام شد. یافته ها در مجموع ۴۸۸ مورد خطای بالینی در پنج سال ثبت شد که توزیع سالانه ی آن به ترتیب شامل ۱۰۲ (۱۴۰۰)، ۹۱ (۱۴۰۱)، ۱۱۵ (۱۴۰۲)، ۹۵ (۱۴۰۳) و ۸۵ (۱۴۰۴) مورد بود. میانگین سالانه ی خطاها ۹۷.۶ مورد محاسبه گردید. نرخ بروز خطا در سال ۱۴۰۰ معادل ۵.۸۹ و در سال ۱۴۰۴ معادل ۴.۹۱ در هر ۱۰۰۰ بیمار بستری بود که نشان دهنده ی کاهش ۱۶.۶ درصدی در بازه ی پنج ساله است. از میان کل خطاها ۱۴ مورد (۲.۹%) به عنوان خطاهای بحرانی شناسایی و تحت تحلیل ریشه ای (RCA) و سناریونویسی قرار گرفتند که شامل ۴ مورد مرگ حین و بعد از عمل در بیماران با بیماری های زمینه ای کنترل نشده و ارزیابی ناقص، ۳ مورد لیزر روی عضو اشتباه بود. نتیجه گیری مداخلات پرستاری مبتنی بر کنترل های دوگانه، بالینی، اجرای دقیق چک لیست های مراقبتی و استانداردسازی فرآیندهای شناسایی فعال بیمار توانسته است به تدریج از بروز خطاها بکاهد و گامی موثر در ارتقای ایمنی بیمار بردارد. نرخ بروز کلی ۵.۶۴ در هر ۱۰۰۰ بیمار بستری و کاهش ۲۶ درصدی خطاها از اوج در سال ۱۴۰۲ نشان دهنده ی عملکرد رو به بهبود بیمارستان در مدیریت ایمنی بیمار است.

کلیدواژه ها:

خطا ، ایمنی ، بیمار ، مداخلات پرستاری