تبیین چارچوب مفهومی هوش مصنوعی در نقش مربی شخصی برای توانمندسازی یادگیرندگان خودراهبر: مروری بر کارکردهای خودتنظیمی

گسترش شتابان فناوری های هوش مصنوعی در نظام های آموزشی، نویدبخش تحولی بنیادین در فرایندهای تعامل آموزشی و شیوه های کسب دانش است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هوش مصنوعی به عنوان «مربی شخصی» در پرورش و تقویت مهارت های خودتنظیمی یادگیرندگان انجام شده است. خودتنظیمی یادگیری، متشکل از زنجیره ای از فرایندهای پویا شامل برنامه ریزی هدف محور، نظارت فراشناختی مستمر، تنظیم راهبردهای انگیزشی و ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، از کلیدی ترین پیش بینی کننده های عملکرد مطلوب تحصیلی محسوب می شود. این مطالعه که با اتکا بر چارچوب نظری زیمرمن و به روش مرور نظام مند پیشینه های پژوهشی سامان یافته، نشان می دهد که کاربست سامانه های یادگیری تطبیقی، دستیارهای هوشمند آموزشی و ابزارهای مبتنی بر تحلیل یادگیری، از طریق ارائه بازخوردهای فوری و سازنده، طراحی مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده و پایش عینی و پیوسته پیشرفت، بهبودی معنادار در هر سه بعد شناختی، فراشناختی و انگیزشی-رفتاری فراگیران ایجاد می کند. هوش مصنوعی با شخصی سازی محتوای آموزشی و انطباق آن با سبک و سرعت یادگیری فرد، نه تنها کیفیت ادراک شده یادگیری را ارتقا می دهد، بلکه به افزایش خودکارآمدی تحصیلی و استقلال عملی فراگیران در مسیر یادگیری مادام العمر نیز می انجامد. بااین حال، بهره گیری اثربخش از این ظرفیت های فناورانه، مستلزم غلبه بر چالش های بنیادینی نظیر حفظ حریم خصوصی داده ها، مدیریت ریسک وابستگی شناختی بیش ازحد به فناوری و کاهش شکاف دیجیتال در دسترسی به امکانات نوین است. یافته ها موکد آن است که هوش مصنوعی نه در مقام جانشینی برای معلم، بلکه به مثابه همکاری توانمندساز و مکمل، ظرفیت آن را دارد که زمینه ساز تحقق یادگیری پایدار، عمیق و اثربخش در عصر دیجیتال شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، خودتنظیمی یادگیری ، یادگیری شخصی سازی شده ، تحلیل یادگیری ، مربی هوشمند ، کیفیت آموزشی.