تاثیر هوش هیجانی معلم بر انگیزش و یادگیری دانش آموزان ابتدایی

در سال های اخیر، توجه به ابعاد هیجانی فرایند یاددهی–یادگیری به یکی از محورهای اصلی پژوهش های حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. در این میان، هوش هیجانی معلمان به عنوان مجموعه ای از توانایی ها در شناخت، درک، مدیریت و به کارگیری موثر هیجان ها، نقش مهمی در ایجاد محیطی امن، پویا و انگیزه بخش برای یادگیری ایفا می کند. دانش آموزان دوره ابتدایی به دلیل ویژگی های رشدی و هیجانی خود، بیش از سایر مقاطع تحصیلی تحت تاثیر کیفیت روابط عاطفی با معلمان قرار دارند. ازاین رو، برخورداری معلمان از مهارت های هوش هیجانی می تواند ضمن تقویت تعاملات مثبت کلاس درس، زمینه افزایش انگیزش تحصیلی، مشارکت فعال، احساس تعلق به مدرسه و بهبود عملکرد یادگیری را فراهم سازد.مقاله حاضر با رویکردی علمی–ترویجی و در این راستا، ابعاد مختلف هوش هیجانی شامل خودآگاهی، خودتنظیمی، همدلی، مهارت های ارتباطی و مدیریت روابط، در ارتباط با مولفه های انگیزش تحصیلی، یادگیری فعال، خودکارآمدی، مشارکت آموزشی و پیشرفت تحصیلی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که معلمان دارای هوش هیجانی بالا، از طریق برقراری ارتباط موثر، مدیریت سازنده تعارض ها، ارائه بازخوردهای حمایتی، افزایش احساس امنیت روانی و ایجاد فضای یادگیری مبتنی بر احترام و اعتماد، تاثیر چشمگیری بر انگیزش درونی، علاقه به یادگیری، مشارکت کلاسی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دارند. همچنین نتایج بیانگر آن است که آموزش مهارت های هوش هیجانی به معلمان، حمایت مدیران مدارس از توسعه حرفه ای آنان، تقویت فرهنگ مدرسه مبتنی بر تعامل سازنده و توجه به سلامت روان معلمان، از مهم ترین عوامل ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری محسوب می شود.در مجموع، هوش هیجانی معلم را می توان یکی از مولفه های کلیدی کیفیت آموزش در دوره ابتدایی دانست که علاوه بر بهبود روابط آموزشی، زمینه رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی دانش آموزان را فراهم می آورد. توجه به این ظرفیت در برنامه های تربیت معلم، آموزش های ضمن خدمت و سیاست گذاری های آموزشی می تواند گامی موثر در ارتقای کیفیت نظام تعلیم و تربیت و پرورش یادگیرندگانی توانمند، باانگیزه و مسئولیت پذیر باشد.

کلیدواژه ها:

هوش هیجانی ، معلم ابتدایی ، انگیزش تحصیلی ، یادگیری ، دانش آموزان دوره ابتدایی ، پیشرفت تحصیلی ، مدیریت کلاس درس ، روابط معلم و دانش آموز ، کیفیت آموزش ، تعلیم و تربیت.