مدیریت کلاس درس با رویکردی خلاق و دانش محور

پژوهش حاضر با هدف بررسی مدیریت کلاس درس با رویکردی خلاق و دانش محور و تاثیر آن بر انگیزش تحصیلی، خودکارآمدی و درگیری شناختی دانش آموزان با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش مطالعه پدیدارشناسی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۴ نفر از معلمان با تجربه (با بیش از ۱۵ سال سابقه) و متخصصان حوزه روان شناسی تربیتی و مدیریت آموزشی که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده های مربوط به تجارب، راهبردها و مولفه های مدیریت خلاق و دانش محور کلاس درس جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر دوره اول متوسطه شهر اصفهان (۱۲۴۰۰ نفر) بود که از میان آن ها، ۲۵۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به پرسشنامه های محقق ساخته ی مدیریت خلاق و دانش محور کلاس (با ۲۴ گویه و ۴ مولفه، ضریب پایایی ۹۲/۰)، انگیزش تحصیلی والرند و همکاران (۱۹۹۲) با ۲۸ گویه (ضریب پایایی ۸۷/۰)، خودکارآمدی تحصیلی جینکز و مورگان (۱۹۹۹) با ۱۲ گویه (ضریب پایایی ۸۵/۰) و درگیری شناختی ریو و تسنگ (۲۰۱۱) با ۶ گویه (ضریب پایایی ۸۶/۰) پاسخ دادند. تحلیل داده ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون های t تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام گرفت. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۴ مولفه اصلی برای مدیریت خلاق و دانش محور کلاس شامل انعطاف پذیری و نوآوری در روش ها، مشارکت دهی و توانمندسازی دانش آموزان، طراحی محیط یادگیری پویا و تعاملی، و ارزشیابی خلاق و فرایندمحور گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که مدیریت کلاس با رویکرد خلاق و دانش محور تاثیر مثبت و معناداری بر انگیزش تحصیلی دارد.

کلیدواژه ها:

مدیریت کلاس ، خلاقیت ، دانش محوری ، انگیزش تحصیلی ، خودکارآمدی ، درگیری شناختی