هوش مصنوعی و یادگیری بازی محور در دوره ابتدایی: مروری بر تاثیر بر انگیزش و عملکرد تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر یادگیری بازی محور در دوره ابتدایی و تاثیر آن بر انگیزش و عملکرد تحصیلی دانش آموزان، به صورت یک مطالعه مروری نظام مند انجام شد. این پژوهش با بهره گیری از روش مرور نظام مند و بر اساس راهنمای پریزما، به بررسی، ارزیابی و ترکیب یافته های پژوهش های کمی و کیفی منتشرشده بین سال های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۶ پرداخته است. جستجوی نظام مند در پایگاه های داده معتبر شامل وب آگاهی، اسکوپوس، اریک، گوگل دانش و پایگاه های داخلی مانند نورمگز و مگیران با استفاده از ترکیبی از کلیدواژه های مرتبط با هوش مصنوعی، یادگیری بازی محور، دوره ابتدایی، انگیزش تحصیلی، عملکرد تحصیلی و بازی سازی آموزشی انجام شد و پس از غربالگری اولیه ۸۷۲ سند، در نهایت ۵۲ مقاله و گزارش پژوهشی که معیارهای ورود به مطالعه را داشتند، برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. یافته های حاصل از تحلیل محتوای کیفی و فراتجمیع نشان داد که ترکیب هوش مصنوعی و یادگیری بازی محور در دوره ابتدایی، تاثیرات مثبت و چشمگیری بر انگیزش درونی و بیرونی دانش آموزان دارد و با شخصی سازی چالش ها، ارائه بازخورد فوری و سازنده، ایجاد محیط های یادگیری تعاملی و جذاب، و افزایش حس خودمختاری و شایستگی، می تواند انگیزه دانش آموزان را به طور قابل توجهی افزایش دهد و همچنین، این رویکرد با فراهم سازی فرصت های تمرین مکرر، یادگیری از طریق شکست، و تطبیق سطح دشواری با توانایی هر دانش آموز، می تواند به بهبود عملکرد تحصیلی، به ویژه در دروس پایه مانند ریاضیات، علوم و زبان آموزی، منجر شود و نتایج مطالعات نشان داد که دانش آموزانی که با سامانه های هوش مصنوعی بازی محور آموزش دیده اند، به طور معناداری نمرات بالاتری در پس آزمون ها کسب کرده اند و همچنین انگیزه و مشارکت آن ها در فعالیت های یادگیری به طور چشمگیری افزایش یافته است. با این حال، یافته ها همچنین نشان داد که پیاده سازی این رویکرد با چالش هایی مانند نیاز به زیرساخت های دیجیتال مناسب، هزینه های بالا، کمبود محتوای بومی شده به زبان فارسی، نبود معلمان آموزش دیده، خطر وابستگی بیش ازحد به فناوری، و احتمال کاهش تعاملات اجتماعی و انسانی در کلاس درس مواجه است و همچنین، اثربخشی این رویکرد به شدت تحت تاثیر عوامل زمینه ای مانند کیفیت طراحی بازی، سطح تعامل معلم، حمایت والدین، و فرهنگ سازمانی مدرسه قرار دارد و بدون توجه به این عوامل، نمی توان به نتایج پایدار دست یافت. بر اساس یافته ها، یک مدل مفهومی برای پیاده سازی موثر هوش مصنوعی بازی محور در دوره ابتدایی ارائه شده است که شامل پنج مولفه اصلی طراحی بازی آموزشی مناسب، شخصی سازی یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی، نقش فعال معلم به عنوان تسهیل گر، مشارکت والدین و حمایت خانواده، و نظارت و ارزیابی مستمر است و نشان می دهد که موفقیت این رویکرد، نیازمند رویکردی نظام مند، چندسطحی و مشارکتی است که در آن تمامی ذی نفعان نقش فعالی ایفا کنند. در پایان، پیشنهادهایی برای سیاست گذاران، طراحان بازی های آموزشی، معلمان و پژوهشگران به منظور بهره مندی موثر و مسئولانه از هوش مصنوعی بازی محور در دوره ابتدایی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، یادگیری بازی محور ، دوره ابتدایی ، انگیزش تحصیلی ، عملکرد تحصیلی ، مرور نظام مند