نقش پرسشگری معلم در پرورش مهارت های تفکر دانش آموزان

در نظام های آموزشی نوین، گذار از آموزش حافظه محور به آموزش های تفکر مدار، یکی از اصلی ترین دغدغه های رهبران و سیاست گذاران آموزشی است. در این میان، پرسشگری معلم به عنوان ابزاری راهبردی، نه تنها یک فن تدریس، بلکه هسته اصلی تعاملات شناختی در کلاس درس محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش پرسشگری معلم در پرورش مهارت های تفکر دانش آموزان، به صورت کیفی و با بهره گیری از روش مرور نظام مند اسنادی انجام شده است. در این راستا، با واکاوی پایگاه های داده معتبر علمی اعم از نورمگز، سیویلیکا، ساینس دایرکت و اسکوپوس، ادبیات نظری و تجربی موجود مورد تحلیل قرار گرفت. یافته های این پژوهش نشان می دهد که پرسشگری معلم، فراتر از سنجش دانش، اگر با رویکردهای «پرسشگری سقراطی» و «پرسش های بازپاسخ» همراه باشد، می تواند منجر به ارتقای سطوح بالای تفکر (مانند تفکر انتقادی، تفکر خلاق و حل مسئله) در دانش آموزان شود. نتایج تحلیل ها بیانگر آن است که معلمان پرسشگر، با ایجاد فضای امن روانی و تحریک کنجکاوی شناختی، دانش آموزان را از جایگاه انفعالی گیرندگی به جایگاه فعال تولیدکنندگی دانش سوق می دهند. با این حال، این پژوهش چالش های اجرای این رویکرد را در سیستم های متمرکز آموزشی و همچنین تاثیر فناوری های نوین و هوش مصنوعی در تغییر پارادایم پرسشگری معلم مورد بحث قرار می دهد. در نهایت، با تکیه بر یافته ها، پیشنهاد می شود که در تربیت معلم، آموزش های تخصصی جهت ارتقای مهارت های پرسشگری و مدیریت گفتمان کلاسی به عنوان یک اولویت راهبردی گنجانده شود. یافته های این مقاله راهگشای مدیران مدارس، برنامه ریزان درسی و معلمان در طراحی تجارب یادگیری عمیق و تفکر محور خواهد بود.

کلیدواژه ها:

پرسشگری معلم ، مهارت های تفکر ، تفکر انتقادی ، یادگیری فعال ، رهبری آموزشی ، گفتمان کلاسی ، توسعه حرفه ای معلم.