درس عربی متوسطه و رویکردهای نوین تدریس: از ساختارگرایی سنتی به الگوی ارتباطی، متنی و فناورانه

آموزش زبان عربی در نظام تعلیم و تربیت جمهوری اسلامی ایران، به دلیل پیوند بنیادین با هویت دینی، متون وحیانی، زبان قرآن، و پیوستگی های تاریخی و منطقه ای، جایگاهی اساسی دارد. با این حال، سال ها غلبه روش سنتی «قواعد–ترجمه» موجب شده بود این زبان به مجموعه ای از ساختارهای انتزاعی و ناملموس تقلیل یابد که ثمره آن بی انگیزگی دانش آموزان و ناکارآمدی در درک پیام و مهارت های زبانی بود. این مقاله مروری-تحلیلی با هدف تبیین رویکرد جدید برنامه ریزی درسی و تدریس زبان عربی در دوره متوسطه (مبتنی بر برنامه درسی ملی) تدوین شده است. روش شناسی این پژوهش مبتنی بر مرور ساختاریافته و تحلیل اسنادی ۲۰ پژوهش و منبع معتبر علمی در حوزه آموزش زبان عربی است. یافته ها نشان می دهد که تغییر پارادایم از «قاعده محوری مجرد» به «رویکرد ارتباطی متن محور و معناگرا»، به همراه بهره گیری از فناوری های آموزشی، یادگیری معکوس، روش های مشارکتی و هوش مصنوعی، به طور معناداری موجب ارتقای مهارت های چهارگانه زبانی (فهم شنیداری، خواندن، مکالمه و نگارش) و افزایش خودکارآمدی یادگیرندگان می شود. در نهایت، راهکارهای اجرایی مبسوطی برای معلمان، مولفان و مدیران مدارس جهت پیاده سازی همه جانبه این الگوها پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

زبان عربی متوسطه ، رویکرد نوین تدریس ، رویکرد ارتباطی ، برنامه درسی ملی ، یادگیری فعال ، فناوری آموزشی.