هوش مصنوعی و بازتعریف حرفه معلمی؛ از تهدیدهای فناورانه تا فرصت های تحول آموزشی

گسترش شتابان هوش مصنوعی و به ویژه ظهور ابزارهای هوش مصنوعی مولد، یکی از مهم ترین تحولات فناورانه عصر حاضر است که ابعاد مختلف زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داده و نظام آموزش و پرورش نیز از این تحول بی نصیب نمانده است. ورود هوش مصنوعی به محیط های آموزشی، صرفا به معنای اضافه شدن یک ابزار فناورانه جدید به مجموعه ابزارهای آموزشی نیست؛ بلکه این فناوری می تواند شیوه تولید و دسترسی به دانش، طراحی آموزشی، تدریس، یادگیری، ارزشیابی، ارتباط معلم و دانش آموز و حتی تعریف حرفه معلمی را دستخوش تغییر کند. در چنین شرایطی، یکی از پرسش های اساسی نظام آموزشی این است که با گسترش هوش مصنوعی، نقش و جایگاه معلم چه تغییری خواهد کرد و چگونه می توان از ظرفیت های این فناوری بدون تضعیف ابعاد انسانی و تربیتی آموزش بهره گرفت؟پژوهش های داخلی نشان می دهند که استفاده موثر از هوش مصنوعی نیازمند تحول در دانش، مهارت و نگرش معلمان است و شایستگی هایی مانند دانش فناوری هوش مصنوعی، مهارت های عملیاتی، دانش پداگوژیکی، مهارت های تحلیلی و انتقادی، دانش اخلاقی و حقوقی، مهارت های ارتباطی و توسعه حرفه ای مداوم اهمیت ویژه ای پیدا می کنند (اکرمی و قادری، ۱۴۰۳). از سوی دیگر، هوش مصنوعی می تواند فرصت هایی همچون شخصی سازی یادگیری، تولید محتوای آموزشی، ارائه بازخورد سریع، تحلیل داده های آموزشی و کاهش فعالیت های تکراری معلمان را فراهم کند؛ اما هم زمان چالش هایی مانند وابستگی فناورانه، کاهش اصالت یادگیری، اطلاعات نادرست، نقض حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، نابرابری دسترسی، کاهش تعاملات انسانی و ابهام در مسئولیت پذیری ایجاد می کند (رضائی و تکلو، ۱۴۰۴).

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، حرفه معلمی ، تحول آموزشی ، معلم افزوده شده ، سواد هوش مصنوعی ، یادگیری شخصی سازی شده ، ارزشیابی ، اخلاق حرفه ای.