ارزشیابی در کلاس درس؛ بررسی نقش بازخورد مستمر در اثربخشی سنجش دانش آموزان و ارتقای یادگیری و پیشرفت تحصیلی

ارزشیابی در کلاس درس یکی از مهم ترین مولفه های فرایند یاددهی و یادگیری است که از طریق آن می توان شواهد مربوط به میزان تحقق اهداف آموزشی را گردآوری، تفسیر و برای تصمیم گیری های آموزشی مورد استفاده قرار داد. در رویکردهای سنتی، ارزشیابی غالبا در قالب آزمون های پایانی و نمره دهی به عملکرد دانش آموزان تعریف می شد؛ در حالی که رویکردهای نوین آموزشی، ارزشیابی را فرایندی پیوسته و درهم تنیده با آموزش و یادگیری می دانند. در این رویکرد، ارزش ارزشیابی نه فقط در تعیین سطح عملکرد، بلکه در توانایی آن برای آشکارسازی شکاف های یادگیری و فراهم کردن زمینه اصلاح عملکرد است. در این میان، بازخورد مستمر یکی از مهم ترین سازوکارهای تبدیل اطلاعات حاصل از سنجش به اقدام آموزشی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش بازخورد مستمر در اثربخشی سنجش دانش آموزان و ارتقای یادگیری و پیشرفت تحصیلی انجام شده است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی و مبتنی بر تحلیل اسنادی و تحلیل و ترکیب یافته های پژوهش های مرتبط است. در فرایند تحلیل، مباحث مرتبط با ارزشیابی تکوینی، بازخورد آموزشی، یادگیری خودتنظیم، انگیزش، خودارزیابی و پیشرفت تحصیلی مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهد که اثرگذاری ارزشیابی بر یادگیری زمانی افزایش می یابد که شواهد حاصل از سنجش به صورت مستمر تفسیر شده و در قالب بازخورد دقیق، هدفمند، به موقع و قابل استفاده در اختیار دانش آموز قرار گیرد. بازخورد از طریق آشکارکردن فاصله میان عملکرد موجود و هدف یادگیری، شناسایی خطاها، هدایت اصلاح عملکرد، تقویت خودارزیابی و خودتنظیمی و فراهم کردن فرصت بازنگری می تواند به بهبود کیفیت یادگیری منجر شود. همچنین مشخص شد که صرف افزایش تعداد بازخوردها تضمین کننده پیشرفت تحصیلی نیست و عواملی مانند کیفیت شواهد ارزشیابی، وضوح معیارهای موفقیت، ویژگی های دانش آموز، نوع تکلیف، زمان ارائه بازخورد، فرصت اصلاح و توانایی معلم در استفاده از اطلاعات ارزشیابی بر میزان اثربخشی آن تاثیر دارند. بر اساس تحلیل انجام شده، بازخورد مستمر به عنوان سازوکاری واسطه ای میان ارزشیابی کلاسی و پیامدهای یادگیری در نظر گرفته شده و مدلی تحلیلی برای پیوند میان کیفیت ارزشیابی، شواهد یادگیری، بازخورد، اصلاح عملکرد، خودتنظیمی، ارزشیابی مجدد و پیشرفت تحصیلی پیشنهاد شده است. این مدل می تواند مبنایی برای بهبود عملکرد معلمان، طراحی نظام ارزشیابی کلاسی و توسعه رویکردهای یادگیری محور در مدارس باشد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی کلاسی ، بازخورد مستمر ، ارزشیابی تکوینی ، سنجش دانش آموزان ، یادگیری ، پیشرفت تحصیلی ، خودتنظیمی یادگیری