اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (MBCT) بر تنظیم هیجان و کاهش نشخوار فکری

تنظیم هیجان و نشخوار فکری از جمله متغیرهای مهم در تبیین سلامت روان و آسیب پذیری افراد در برابر مشکلات هیجانی محسوب می شوند. دشواری در شناسایی، پذیرش و مدیریت هیجان ها می تواند موجب تداوم حالات هیجانی منفی شود و نشخوار فکری نیز با درگیر کردن مکرر ذهن با افکار منفی و تجربه های ناخوشایند، ممکن است به تداوم و تشدید پریشانی روان شناختی منجر شود. درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی (Mindfulness-Based Cognitive Therapy: MBCT) یکی از رویکردهای تلفیقی در حوزه مداخلات روان شناختی است که عناصر درمان شناختی را با تمرین های ذهن آگاهی ترکیب می کند. هدف مقاله حاضر بررسی اثربخشی درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تنظیم هیجان و کاهش نشخوار فکری است. در این مقاله، با بررسی مبانی نظری و یافته های پژوهش های انجام شده، نقش احتمالی MBCT در افزایش آگاهی فرد نسبت به افکار و هیجان ها، کاهش واکنش پذیری هیجانی و ایجاد فاصله روان شناختی از افکار منفی مورد بررسی قرار گرفته است. شواهد پژوهشی نشان می دهند که مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی و به ویژه رویکردهای ترکیبی مانند MBCT می توانند در بهبود برخی شاخص های تنظیم هیجان و کاهش الگوهای تفکر تکرارشونده و ناسازگارانه موثر باشند. از منظر نظری، ذهن آگاهی با افزایش توجه به تجربه لحظه حاضر و کاهش قضاوت درباره افکار و احساسات، به فرد کمک می کند افکار را بیشتر به عنوان رویدادهای ذهنی مشاهده کند و کمتر در آنها درگیر شود. بر این اساس، MBCT می تواند از طریق تقویت خودآگاهی، کاهش واکنش پذیری شناختی و هیجانی و افزایش توانایی پذیرش تجربه های درونی، به کاهش نشخوار فکری و بهبود تنظیم هیجان کمک کند. با وجود این، میزان اثربخشی این درمان می تواند تحت تاثیر ویژگی های فردی، شدت مشکلات، کیفیت اجرای درمان و میزان پایبندی فرد به تمرین های ذهن آگاهی قرار گیرد. بنابراین، MBCT را می توان یکی از رویکردهای قابل توجه در حوزه مداخلات روان شناختی برای هدف قرار دادن فرایندهای شناختی و هیجانی مرتبط با نشخوار فکری و تنظیم هیجان دانست.واژگان کلیدی: درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی، تنظیم هیجان، نشخوار فکری، ذهن آگاهی، سلامت روان