سواد رسانه ای، مدیریت اخبار بحران و پیشگیری از آسیب های روان شناختی دانش آموزان در شرایط جنگ، تحریم و آموزش مجازی

جنگ ترکیبی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران، عرصه ی نبرد را از میدان های نظامی به فضای مجازی و ذهن و روان شهروندان، به ویژه دانش آموزان، گسترش داده است. در شرایطی که آموزش مجازی به عنوان تنها بستر ممکن برای تداوم فرایند یاددهی–یادگیری انتخاب شده است، دانش آموزان بیش از هر زمان دیگری در معرض حجم انبوهی از اخبار جعلی، شایعات هدفمند، تصاویر دستکاری شده و محتوای استرس زای طراحی شده برای جنگ روانی قرار گرفته اند. این مقاله با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر ادبیات موجود و تجارب میدانی جنگ اخیر، به تبیین ضرورت سواد رسانه ای به عنوان سپر دفاعی شناختی، الزامات مدیریت اخبار بحران در مدارس، و راهکارهای پیشگیری از آسیب های روان شناختی دانش آموزان در شرایط جنگ، تحریم و آموزش مجازی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که سواد رسانه ای ایرانیان با نمره ی ۹٫۴۵ از ۲۰ در سطح بسیار پایینی قرار دارد و سیاست های کنونی سواد رسانه ای در ایران رویکردی آموزشی–مصرف گرایانه داشته و فاقد جهت گیری راهبردی است. پخش بی وقفه ی تصاویر جنگ بدون فیلتر روانی یا آموزشی، ذهن دانش آموزان را تحت فشار قرار می دهد و در بلندمدت به افت تحصیلی، کاهش انگیزه و احساس بی هدف گی منجر می شود. در مقابل، آموزش سواد رسانه ای و مهارت های مدیریت استرس می تواند به طور معناداری از بروز مشکلات و آسیب های روان شناختی در دانش آموزان بکاهد. مقاله با ارائه ی الگویی دو سطحی شامل «آگاهی انتقادی» در سطح فردی و «اقدام نهادی» در سطح نظام آموزشی، پیشنهادهایی برای ارتقای سواد رسانه ای از یک مهارت آموزشی به یک سواد راهبردی برای دفاع شناختی ارائه می دهد.واژگان کلیدی: سواد رسانه ای، مدیریت اخبار بحران، جنگ روانی، آسیب های روان شناختی، آموزش مجازی، دانش آموزان، جنگ ترکیبی، جمهوری اسلامی ایران