هوش مصنوعی و آینده آموزش ادبیات فارسی؛ فرصت ها و چالش های معلم و دانش آموز

گسترش هوش مصنوعی در سال های اخیر، شیوه های یاددهی و یادگیری را در بسیاری از حوزه های آموزشی تحت تاثیر قرار داده است. آموزش ادبیات فارسی نیز از این تغییرات جدا نیست و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می توانند در زمینه هایی مانند تحلیل متون ادبی، آموزش آرایه های ادبی، تقویت مهارت نوشتاری، تولید تمرین های متناسب با سطح دانش آموزان، ارائه بازخورد سریع و طراحی فعالیت های خلاقانه مورد استفاده قرار گیرند. در کنار این ظرفیت ها، استفاده گسترده و بدون برنامه از این فناوری می تواند مسائلی مانند کاهش مشارکت فعال دانش آموز، وابستگی به پاسخ های آماده، تضعیف مهارت تفکر و تحلیل متن، تولید اطلاعات نادرست و کاهش نقش هدایتگر معلم را به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی فرصت ها و چالش های استفاده از هوش مصنوعی در آموزش ادبیات فارسی و تبیین نقش معلم و دانش آموز در این شرایط انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع و پژوهش های مرتبط است. یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی در آموزش ادبیات فارسی زمانی می تواند به ارتقای کیفیت یادگیری منجر شود که به عنوان ابزار مکمل و نه جایگزین فرایند آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. معلم در این الگو همچنان نقش اساسی در انتخاب محتوا، هدایت فرایند تحلیل، تقویت ذوق ادبی، ارزیابی اعتبار پاسخ های هوش مصنوعی و ایجاد موقعیت های یادگیری معنادار دارد. همچنین دانش آموز باید از مصرف کننده پاسخ های آماده به یادگیرنده ای فعال، پرسشگر و توانمند در ارزیابی و اصلاح خروجی های هوش مصنوعی تبدیل شود. بر این اساس، بهره گیری هدفمند از هوش مصنوعی می تواند فرصتی برای شخصی سازی آموزش، افزایش جذابیت درس ادبیات فارسی و تقویت مهارت های زبانی و تحلیلی دانش آموزان فراهم کند.واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، آموزش ادبیات فارسی، معلم، دانش آموز، یادگیری هوشمند، سواد دیجیتال، تحلیل متون ادبی