نقش مشارکت مدنی و فعالیت های گروهی در افزایش توانمندسازی اجتماعی دانش آموزان (مطالعه تطبیقی دو روش تدریس سخنرانی و مبتنی بر پروژه در درس علوم اجتماعی)

پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه تطبیقی تاثیر دو روش تدریس سنتی «سخنرانی» و الگوی نوین «یادگیری مبتنی بر پروژه» بر توانمندسازی اجتماعی و ارتقای مشارکت مدنی دانش آموزان در درس علوم اجتماعی دوره دوم متوسطه به انجام رسیده است. در شرایط تحولات شتابان فرهنگی و اجتماعی معاصر، خروج نظام آموزشی از الگوهای انفعالی و انتقال یک سویه محفوظات به سمت روش های یاددهی و یادگیری فعال، ضرورتی بنیادین برای بازآفرینی سرمایه اجتماعی و تقویت مسئولیت پذیری نسل جوان به شمار می رود. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و شیوه اجرا، در زمره پژوهش های نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون همراه با گروه گواه قرار دارد. جامعه آماری این پژوهش را کلیه دانش آموزان دوره دوم متوسطه تشکیل داده اند که با بهره گیری از شیوه نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد شصت نفر به عنوان نمونه انتخاب و به صورت تصادفی همگن در دو گروه سی نفره (یک گروه آزمایش تحت آموزش مبتنی بر پروژه و یک گروه گواه تحت آموزش مبتنی بر سخنرانی) گمارده شدند. ابزار سنجش پژوهش، پرسشنامه استاندارد توانمندسازی اجتماعی شامل مولفه های مسئولیت پذیری اجتماعی، کارآمدی جمعی، مهارت های ارتباطی و روحیه حل مسئله مشترک بود که روایی صوری، محتوایی و سازه آن مورد تایید متخصصان علوم تربیتی قرار گرفت و پایایی آن نیز با محاسبه ضریب همسانی درونی به تایید رسید. برنامه مداخله آموزشی طی دوازده جلسه نود دقیقه ای برای هر دو گروه اجرا شد. تحلیل داده ها نشان داد که تفاوت عملکرد میان دو گروه در پس آزمون معنادار است؛ به نحوی که روش تدریس مبتنی بر پروژه به شکلی چشمگیر موجب ارتقای سطح توانمندسازی اجتماعی، خودکارآمدی مدنی، همدلی بین فردی و تاب آوری گروهی دانش آموزان نسبت به روش سخنرانی گردید. نتایج نشان می دهد که درگیرسازی عملی دانش آموزان در طراحی و اجرای پروژه های کلاسی و میدان داری در مسائل اجتماعی ملموس، روحیه کنشگری مدنی و دغدغه مندی اجتماعی را در آنان نهادینه می سازد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی اجتماعی ، مشارکت مدنی ، روش تدریس پروژه محور ، روش سخنرانی ، آموزش علوم اجتماعی ، فعالیت گروهی.