بررسی تاثیر روش تدریس فعال بر افزایش تعامل و مشارکت دانش آموزان در کلاس های هوشمند

پژوهش حاضر با هدف تبیین دقیق و واکاوی همه جانبه تاثیر به کارگیری روش های تدریس فعال بر ارتقای سطح تعامل کلاسی و ابعاد سه گانه مشارکت تحصیلی دانش آموزان در بستر کلاس های هوشمند به مرحله اجرا درآمده است. این مطالعه بر مبنای پارادایم پداگوژی انتقادی و سازنده گرایی و با رویکرد کمی – کیفی در قالب یک طرح نیمه آزمایشی با ساختار پیش آزمون و پس آزمون توام با گروه های همگن آزمایش و کنترل بر روی دانش آموزان مدارس هوشمند پیاده سازی گردید. روند اجرایی پژوهش در سه گام متوالی شامل ارزیابی اولیه، اجرای بسته آموزشی طراحی شده مبتنی بر الگوهای یادگیری معکوس، کاوش گری گروهی و حل مسئله دیجیتال، و در نهایت ثبت دقیق مشاهدات و رفتارها در بستر تخته های تعاملی سامان یافت. گردآوری اطلاعات با تکیه بر ابزارهای استاندارد سنجش مشارکت، ماتریس تحلیل تعاملات کلامی و سیاهه رفتارهای مشارکتی صورت پذیرفت و پروتکل تدریس فعال در طول یک ترم تحصیلی به عنوان متغیر مداخله گر اعمال شد. مدل تحلیلی پژوهش بر مبنای تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکوا) و الگوریتم های رگرسیونی جهت کنترل اثر متغیرهای پیش آزمون و تعیین میزان تفکیک مولفه های مشارکت شناختی، عاطفی و رفتاری تدوین و پردازش گردید. در گام تحلیل ساختاری، جریان گفتمان های درون کلاسی و توزیع زمان تبادل پیام از طریق الگوهای تحلیل مسیر و تحلیل تعامل فلندرز مورد ارزیابی قرار گرفت تا چگونگی انتقال کانون توجه از معلم به فراگیران ترسیم شود. نتایج حاصل از پردازش های آماری نشان داد که اعمال روش های تدریس فعال به بروز تفاوت معنادار و مثبت در ارتقای کلیه ابعاد مشارکت تحصیلی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل منتهی شده است. یافته های این آزمون ها مشخص ساخت که مشارکت شناختی با به کارگیری شبیه سازها و پروژه های تعاملی، از طریق عمق بخشی به پردازش اطلاعات و ارتقای استراتژی های فراشناختی، جهش آماری چشمگیری پیدا کرده است. در بعد مشارکت رفتاری و عاطفی، داده ها حاکی از کاهش رفتارهای انفعالی، تقویت پیوند هیجانی با محیط یادگیری، رفع استرس ناشی از آزمون و افزایش گفت وگوهای سازنده میان همسالان در کلاس بود. همچنین الگوهای تعاملی کلاس از ساختار سنتی و تک گویانه معلم محور به شبکه ای چندسویه، مشارکتی و پویا دگرگون شد که در آن تخته هوشمند نقشی کاتالیزوری در تثبیت یادگیری ایفا نمود. تحلیل نهایی گواهی داد که ورود فناوری های نوین بدون همراهی روش های تدریس فعال، صرفا انفعال را ماشینی ساخته و پایداری در انگیزش درونی فراگیران پدید نمی آورد. در فرجام کار، اثبات شد که هم افزایی هم زمان پداگوژی فعال با سخت افزارهای مدرن آموزشی، میزان درگیری موثر فراگیر در حل مسئله و مسئولیت پذیری جمعی را به اوج می رساند. در نتیجه، تلفیق راهبردهای کاوش گرانه با امکانات کلاس های هوشمند به عنوان الگویی اثربخش جهت نوسازی نظام آموزش کلاسی و بهبود چشمگیر کیفیت تعاملات تربیتی تایید گردید.

کلیدواژه ها:

تدریس فعال ، کلاس های هوشمند ، تعامل کلاسی ، مشارکت تحصیلی ، سازنده گرایی آموزشی.