دگرگونی فرایند تدریس در عصر هوش مصنوعی؛ کارکرد آموزگار در ارتقای آموزش مجازی به یاددهی-یادگیری پویا

تحولات شتابان فناوری های هوش مصنوعی در دو دهه گذشته، ساختارها و فرایندهای نظام های آموزشی جهان را دستخوش دگرگونی بنیادین کرده و مفهوم تدریس، نقش آموزگار و ماهیت یادگیری را از نو تعریف نموده است. در این میان، آموزش مجازی به عنوان بستری انعطاف پذیر و فراگیر، زمینه ای فراهم آورده تا هوش مصنوعی بتواند با بهره گیری از الگوریتم های یادگیری ماشین، تحلیل داده های آموزشی، سیستم های توصیه گر و عوامل هوشمند، تجربه های یاددهی-یادگیری را شخصی سازی، تطبیق پذیر و پویا سازد. مقاله مروری حاضر با هدف واکاوی دگرگونی فرایند تدریس در عصر هوش مصنوعی و تبیین کارکرد آموزگار در ارتقای آموزش مجازی به سوی یاددهی-یادگیری پویا تدوین شده است. برای این منظور، با روش مرور نظام مند و تحلیل مفهومی منابع معتبر داخلی و خارجی، ابتدا مبانی نظری یادگیری پویا، آموزش مجازی و هوش مصنوعی آموزشی تشریح می شود، سپس ابعاد دگرگونی نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر، طراح تجربه یادگیری و مربی هوشمند بررسی می گردد. یافته های مرور نشان می دهد که هوش مصنوعی با فراهم آوری بازخورد فوری، مسیرهای یادگیری شخصی سازی شده، تحلیل پیش بینانه عملکرد فراگیران و پشتیبانی هوشمند از تعاملات، ظرفیت تحقق یاددهی-یادگیری پویا را در آموزش مجازی افزایش می دهد؛ اما این ظرفیت تنها در صورتی به فعلیت می رسد که آموزگار نقش فعال، خلاق و راهبردی خود را حفظ کند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که چالش هایی مانند شکاف دیجیتال، مسائل اخلاقی، حریم خصوصی داده ها، کاهش تعامل انسانی و نیاز به سواد هوش مصنوعی معلمان، از موانع اصلی این دگرگونی به شمار می روند. در نهایت، مقاله بر ضرورت بازتعریف حرفه ای معلم، توسعه مهارت های دیجیتال و هوش مصنوعی، طراحی محیط های یادگیری ترکیبی و اتخاذ رویکردهای انسان-محور در به کارگیری هوش مصنوعی تاکید می کند تا آموزش مجازی به یاددهی-یادگیری پویا، معنادار و پایدار تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی آموزشی ، دگرگونی تدریس ، آموزش مجازی ، یاددهی-یادگیری پویا ، نقش آموزگار.