اثربخشی مدل تدریس ترکیبی مبتنی بر شبیه سازی های هوشمند و واقعیت افزوده در درک مفاهیم انتزاعی زیست شناسی در دانش آموزان متوسطه

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مدل تدریس ترکیبی مبتنی بر شبیه سازی های هوشمند و واقعیت افزوده در درک مفاهیم انتزاعی زیست شناسی در دانش آموزان متوسطه انجام شد. روش پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت داده ها آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی بود. جامعه آماری بخش کیفی شامل متخصصان فناوری آموزشی، معلمان زیست شناسی و طراحان آموزشی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیار اشباع نظری، ۱۸ نفر انتخاب شدند. در بخش کمی، از طرح شبه تجربی با پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد و ۱۲۰ دانش آموز پایه یازدهم رشته علوم تجربی در قالب چهار گروه کلاسی (دو گروه آزمایش و دو گروه کنترل) با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. گروه های آزمایش با مدل تدریس ترکیبی مبتنی بر شبیه سازی های هوشمند و واقعیت افزوده و گروه های کنترل با روش های سنتی آموزش دیدند. ابزار گردآوری داده ها در بخش کیفی مصاحبه نیمه ساختاریافته و در بخش کمی آزمون محقق ساخته درک مفاهیم انتزاعی زیست شناسی با پایایی ۰/۹۱ و پرسشنامه نگرش به یادگیری زیست شناسی با پایایی ۰/۸۸ بود. مداخله آموزشی در دوازده جلسه ۹۰ دقیقه ای اجرا شد. تجزیه وتحلیل داده ها در بخش کیفی با روش تحلیل مضمون و در بخش کمی با آزمون های توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کوواریانس چندمتغیره، تحلیل کوواریانس تک متغیره و تی مستقل) انجام شد. یافته ها نشان داد که مدل تدریس ترکیبی مبتنی بر شبیه سازی های هوشمند و واقعیت افزوده به طور معناداری درک مفاهیم انتزاعی زیست شناسی دانش آموزان را در مقایسه با گروه کنترل افزایش می دهد . نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در تمامی مولفه های درک مفاهیم انتزاعی شامل تجسم سازی، مدل سازی ذهنی، درک فرایندها، درک روابط علت و معلولی و انتقال دانش تفاوت معناداری وجود دارد.همچنین نتایج نشان داد که مدل تدریس ترکیبی بر نگرش دانش آموزان نسبت به یادگیری زیست شناسی نیز تاثیر معناداری دارد . بر اساس یافته ها، پیشنهاد می شود زیرساخت های فناوری مدارس تقویت شوند، معلمان با مدل های تدریس ترکیبی مبتنی بر فناوری های نوین آشنا گردند و برنامه های درسی زیست شناسی با رویکرد تلفیق شبیه سازی های هوشمند و واقعیت افزوده بازطراحی شوند.

کلیدواژه ها:

تدریس ترکیبی ، شبیه سازی هوشمند ، واقعیت افزوده ، مفاهیم انتزاعی ، زیست شناسی