بازطراحی روش های تدریس فیزیک با رویکرد یادگیری فعال؛ گذار از کلاس فرمول محور به کلاس مسئله محور و پژوهش محور

آموزش فیزیک در بسیاری از کلاس های درس همچنان تحت تاثیر رویکردهای سنتی قرار دارد؛ رویکردهایی که در آن انتقال فرمول ها، حل تمرین های مشابه و حفظ روابط ریاضی بخش مهمی از فرایند یاددهی یادگیری را تشکیل می دهد. اگرچه تسلط بر مفاهیم ریاضی در یادگیری فیزیک ضروری است، اما تکیه بیش از حد بر فرمول ها می تواند موجب کاهش مشارکت فعال دانش آموزان و فاصله گرفتن آنان از ماهیت مسئله محور و پژوهش محور علم شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی ضرورت بازطراحی روش های تدریس فیزیک بر اساس یادگیری فعال و حرکت از کلاس فرمول محور به محیطی مسئله محور، کاوشگر و پژوهش محور انجام شده است. در این رویکرد، دانش آموز به جای دریافت منفعلانه اطلاعات، در فرایند طرح پرسش، تحلیل مسئله، پیش بینی، آزمایش، جمع آوری شواهد و تفسیر نتایج مشارکت می کند.یافته های پژوهش نشان می دهد که یادگیری فعال می تواند نقش موثری در تعمیق درک مفاهیم فیزیک و افزایش مشارکت دانش آموزان داشته باشد. استفاده از مسئله های واقعی، آزمایش های ساده، فعالیت های گروهی، شبیه سازی های آموزشی، بحث علمی و پروژه های پژوهشی، امکان ارتباط میان مفاهیم نظری و پدیده های روزمره را افزایش می دهد. در این شرایط، فرمول ها از هدف اصلی آموزش خارج شده و به ابزاری برای توصیف و تحلیل پدیده های فیزیکی تبدیل می شوند. همچنین، قرار گرفتن دانش آموز در موقعیت حل مسئله و پژوهش، مهارت هایی مانند استدلال علمی، تفکر انتقادی، خلاقیت، همکاری، تصمیم گیری و توانایی تحلیل داده ها را تقویت می کند.بر اساس نتایج پژوهش، گذار به کلاس مسئله محور و پژوهش محور به معنای حذف آموزش مستقیم یا فرمول های فیزیک نیست، بلکه به معنای تغییر جایگاه آن ها در فرایند یادگیری است. در الگوی پیشنهادی، معلم از انتقال دهنده صرف مطالب به طراح موقعیت های یادگیری، تسهیل گر فرایند کاوش و هدایت کننده فعالیت های علمی تبدیل می شود و دانش آموز نقش فعال تری در ساخت دانش پیدا می کند. اجرای موفق این رویکرد نیازمند طراحی مسائل معنادار، دسترسی به فعالیت های آزمایشگاهی و دیجیتال، توانمندسازی معلمان و استفاده از شیوه های ارزشیابی فرایندمحور است. در مجموع، بازطراحی تدریس فیزیک بر مبنای یادگیری فعال می تواند زمینه شکل گیری یادگیری عمیق تر، پایدارتر و کاربردی تر را فراهم کند و کلاس فیزیک را از محیطی صرفا فرمول محور به محیطی برای حل مسئله، کشف و پژوهش علمی تبدیل سازد.

کلیدواژه ها:

آموزش فیزیک ، یادگیری فعال ، تدریس مسئله محور ، یادگیری پژوهش محور ، حل مسئله ، تفکر علمی ، آزمایش فیزیک ، تفکر انتقادی ، یادگیری مفهومی ، روش تدریس