تاثیر آموزش ادبیات مبتنی بر رویکرد ارتباطی بر مهارت های زبانی و تفکر انتقادی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش ادبیات مبتنی بر رویکرد ارتباطی بر مهارت های زبانی و تفکر انتقادی دانش آموزان انجام شد. در عصر حاضر، آموزش ادبیات با چالش های متعددی مواجه است و روش های سنتی که بر حفظ و بازگویی محتوا متمرکز هستند، نمی توانند پاسخگوی نیازهای دانش آموزان برای زندگی در دنیای پیچیده و متغیر امروزی باشند. رویکرد ارتباطی به آموزش ادبیات، با تاکید بر تعامل، گفتگو و مشارکت فعال دانش آموزان، به عنوان یک روش نوین و موثر در پرورش مهارت های زبانی و تفکر انتقادی مطرح شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه دهم رشته علوم انسانی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که از میان آنان ۶۰ دانش آموز به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به دو گروه آزمایش (۳۰ نفر) و گواه (۳۰ نفر) تقسیم شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل آزمون مهارت های زبانی (شامل چهار خرده مقیاس خواندن، نوشتن، گفتن و شنیدن) و آزمون تفکر انتقادی کالیفرنیا (فرم ب) بود. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت آموزش ادبیات مبتنی بر رویکرد ارتباطی قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه آموزش معمول را دریافت کردند. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و روش های آمار توصیفی و استنباطی (تحلیل کوواریانس چندمتغیری و یک متغیری) تجزیه و تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که پس از کنترل نمرات پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه در ترکیب خطی متغیرهای وابسته (مهارت های زبانی و تفکر انتقادی) وجود دارد. اندازه اثر برای مهارت های زبانی ۰/۴۲ و برای تفکر انتقادی ۰/۳۵ بود که نشان دهنده اثربخشی متوسط تا بالای مداخله است. بر اساس یافته های پژوهش، می توان نتیجه گرفت که آموزش ادبیات مبتنی بر رویکرد ارتباطی به عنوان یک روش فعال، تعاملی و دانش آموز محور، ابزاری موثر برای پرورش مهارت های زبانی و تفکر انتقادی دانش آموزان است و می تواند به عنوان یک رویکرد مکمل در کنار روش های سنتی در برنامه های درسی ادبیات مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

آموزش ادبیات ، رویکرد ارتباطی ، مهارت های زبانی ، تفکر انتقادی ، دانش آموزان