شخصی سازی یادگیری با هوش مصنوعی و تاثیر آن بر انگیزه تحصیلی

پیشرفت های شتابان در حوزه هوش مصنوعی، امکان شخصی سازی فرآیند یادگیری را به شکلی بی سابقه فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر شخصی سازی یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی بر انگیزه تحصیلی فراگیران انجام شد. شخصی سازی یادگیری به معنای تطبیق محتوا، سرعت، سبک ارائه و مسیر یادگیری با ویژگی ها، نیازها و توانایی های فردی هر یادگیرنده است که با بهره گیری از الگوریتم های یادگیری ماشین، سامانه های توصیه گر، تحلیل یادگیری و عامل های هوشمند محقق می شود. انگیزه تحصیلی نیز به عنوان سازه ای چندبعدی شامل انگیزه درونی، انگیزه بیرونی، خودکارآمدی و جهت گیری هدف در نظر گرفته شد. این پژوهش با رویکرد کمی و روش شبه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل انجام شد. نمونه پژوهش شامل ۱۲۰ دانش آموز پایه دهم در شهر تهران بود که به دو گروه آزمایش (۶۰ نفر) و کنترل (۶۰ نفر) تقسیم شدند. گروه آزمایش طی دوازده هفته در محیط یادگیری شخصی سازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل با روش های متعارف آموزشی ادامه دادند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزه تحصیلی والرند و همکاران (۱۹۹۲) و مقیاس خودکارآمدی تحصیلی بود که پایایی آن ها با آلفای کرونباخ به ترتیب ۰/۸۹ و ۰/۸۶ تایید شد. تحلیل داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیری انجام شد. نتایج نشان داد که شخصی سازی یادگیری با هوش مصنوعی موجب افزایش معنادار انگیزه درونی، خودکارآمدی تحصیلی و کاهش بیانگیزگی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد. همچنین بین میزان تعامل با سامانه هوشمند و ارتقای انگیزه تحصیلی همبستگی مثبت معناداری مشاهده شد. یافته ها حاکی از آن است که طراحی محیط های یادگیری تطبیقی می تواند به عنوان راهبردی اثربخش برای تقویت انگیزه تحصیلی و بهبود کیفیت یادگیری به کار گرفته شود. با این حال، توجه به ملاحظات اخلاقی، حفظ حریم خصوصی داده ها و آموزش معلمان برای استفاده بهینه از این فناوری ها ضروری است. در مجموع، پژوهش حاضر شواهدی تجربی درباره نقش سازنده هوش مصنوعی در ارتقای انگیزه تحصیلی ارائه می دهد و بستری برای سیاست گذاری آموزشی مبتنی بر شواهد فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

شخصی سازی یادگیری ، هوش مصنوعی ، انگیزه تحصیلی ، یادگیری تطبیقی