چگونه توانستم علاقه دانش آموزان به نماز را افزایش دهم؟

این اقدام پژوهی با عنوان «چگونه توانستم علاقه دانش آموزان به نماز را افزایش دهم؟» با هدف بررسی علل کاهش علاقه برخی دانش آموزان به نماز و ارائه و اجرای راهکارهای مناسب برای افزایش علاقه، نگرش مثبت و مشارکت آنان در اقامه نماز انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش از آنجا شکل گرفت که در جریان تدریس درس دین و زندگی در هنرستان شبانه روزی خدیجه کبری شهرستان الیگودرز، مشاهده کردم برخی از دانش آموزان پایه های دهم تا دوازدهم نسبت به نماز علاقه و انگیزه کافی ندارند و در انجام منظم این فریضه دینی مشارکت مطلوبی نشان نمی دهند. با توجه به اهمیت نماز در رشد معنوی، اخلاقی و تربیتی دانش آموزان، تصمیم گرفتم با استفاده از روش اقدام پژوهی برای شناسایی عوامل موثر بر این مسئله و بهبود وضعیت موجود اقدام کنم. در مرحله نخست، اطلاعات لازم از طریق مشاهده مستقیم رفتار دانش آموزان، گفت وگو و مصاحبه با آنان، پرسش از همکاران و بررسی دیدگاه ها و نگرش های دانش آموزان گردآوری شد که به عنوان «شواهد یک» مورد بررسی قرار گرفت. نتایج شواهد یک نشان داد عواملی مانند آگاهی ناکافی از آثار و اهمیت نماز، نداشتن انگیزه درونی، یکنواخت بودن شیوه های دعوت به نماز، تاثیرپذیری از دوستان و فضای مجازی و برخی نگرش های منفی نسبت به نماز در کاهش علاقه دانش آموزان موثر است. بر اساس یافته های اولیه، راهکارهایی مانند ایجاد فضای صمیمی و جذاب برای گفت وگو درباره نماز، استفاده از شیوه های غیرمستقیم و تشویقی، بیان آثار و فواید نماز با زبان متناسب با سن دانش آموزان، استفاده از داستان ها و مطالب جذاب، مشارکت دادن دانش آموزان در برنامه های مرتبط با نماز و تقویت ارتباط عاطفی میان معلم و دانش آموزان اجرا شد. پس از اجرای راهکارها، اطلاعات مجددا از طریق مشاهده، گفت وگو، پرسش از دانش آموزان و بررسی میزان مشارکت آنان جمع آوری و در قالب «شواهد دو» مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته های شواهد دو نشان داد که نگرش دانش آموزان نسبت به نماز مثبت تر شده، مشارکت آنان در برنامه های نماز افزایش یافته و علاقه و انگیزه بیشتری برای اقامه نماز از خود نشان می دهند. همچنین گفت وگوهای انجام شده با دانش آموزان نشان داد که روش های جذاب، دوستانه و غیرتحمیلی در ایجاد علاقه آنان موثرتر بوده است. در مجموع، نتایج این اقدام پژوهی نشان داد که توجه به نیازهای عاطفی و فکری دانش آموزان، استفاده از روش های نوین و جذاب تربیتی، ایجاد ارتباط صمیمانه و ارائه الگوی مناسب از سوی معلم می تواند در افزایش علاقه دانش آموزان به نماز نقش موثری داشته باشد. بنابراین می توان نتیجه گرفت که با شناسایی صحیح مسئله و انتخاب راهکارهای متناسب با شرایط دانش آموزان، زمینه تقویت نگرش مثبت آنان نسبت به نماز و مشارکت بیشتر در این فریضه الهی فراهم می شود.

کلیدواژه ها:

نماز ، علاقه مندی دانش آموزان ، اقدام پژوهی ، تربیت دینی ، درس دین و زندگی