کاربرد روش های تدریس فعال در ارتقای تعاملات آموزشی در محیط کلاس

پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربرد روش های تدریس فعال در ارتقای تعاملات آموزشی در محیط کلاس انجام شده است. تعاملات آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر کیفیت یادگیری، به مجموعه ارتباطات و کنش های متقابل بین معلم و دانش آموزان و همچنین بین خود دانش آموزان اطلاق می شود که در فرایند یاددهی-یادگیری رخ می دهد و پژوهش های متعدد نشان داده اند که ارتقای تعاملات آموزشی می تواند به افزایش مشارکت، انگیزه، درک عمیق مفاهیم و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان منجر شود. در نظام های آموزشی سنتی که بر روش های سخنرانی محور و معلم محور تاکید می شود، تعاملات آموزشی عمدتا یک طرفه و محدود است و دانش آموزان نقش منفعل دارند و فرصت های کافی برای تعامل، بحث و تبادل نظر در اختیار آنها قرار نمی گیرد و این امر موجب کاهش کیفیت یادگیری و بی انگیزگی دانش آموزان می شود. در این میان، روش های تدریس فعال به عنوان رویکردهایی که بر مشارکت فعال دانش آموزان، تعامل متقابل، همکاری و یادگیری تجربی تاکید دارند، می توانند به ارتقای تعاملات آموزشی در محیط کلاس کمک شایانی نمایند. این پژوهش با استفاده از روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و آزمایش، بر روی ۱۲۰ دانش آموز پایه هشتم انجام شده است که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب گردیدند. گروه آزمایش به مدت دوازده هفته با استفاده از روش های تدریس فعال نظیر یادگیری مشارکتی، بحث گروهی، ایفای نقش، بارش مغزی و یادگیری مبتنی بر مسئله آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل با روش های سنتی آموزش داده شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه تعاملات آموزشی، پرسشنامه مشارکت کلاسی و آزمون های عملکردی بود. یافته های پژوهش نشان داد که میانگین نمرات تعاملات آموزشی در گروه آزمایش از ۴۸/۶ به ۷۶/۹ افزایش یافته است و این تفاوت در سطح ۰۰۱/۰>P معنادار است. همچنین میانگین نمرات مشارکت کلاسی در گروه آزمایش از ۴۵/۳ به ۷۲/۸ ارتقاء یافته که نشان دهنده تاثیر مثبت و چشمگیر روش های تدریس فعال بر متغیر وابسته است. تحلیل کوواریانس نیز حاکی از آن بود که با کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری بین دو گروه وجود دارد و مجذور اتا برای تعاملات آموزشی ۷۷/۰ و برای مشارکت کلاسی ۷۳/۰ به دست آمد. بر اساس یافته های پژوهش، استفاده از روش های تدریس فعال نه تنها موجب افزایش تعاملات آموزشی و مشارکت دانش آموزان می شود، بلکه با ایجاد محیط های یادگیری پویا، تعاملی و لذت بخش، انگیزه و درک عمیق مفاهیم را نیز افزایش می دهد و دانش آموزان را به یادگیرندگان فعال و مستقل تبدیل می نماید. پژوهش حاضر نشان می دهد که سرمایه گذاری در آموزش معلمان برای کسب مهارت های تدریس فعال و فراهم کردن شرایط لازم برای به کارگیری این روش ها در کلاس های درس، می تواند به تحول در کیفیت آموزش و ارتقای تعاملات آموزشی منجر شود.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، تعاملات آموزشی ، مشارکت کلاسی ، محیط یادگیری ، دانش آموزان