بررسی نقش آموزش وپرورش در پرورش نسلی مسئولیت پذیر، خلاق و آماده برای مواجهه با چالش های اجتماعی آینده

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش وپرورش در پرورش نسلی مسئولیت پذیر، خلاق و آماده برای مواجهه با چالش های اجتماعی آینده انجام شد. در جهانی که با تحولات شتابان فناوری، بحران های زیست محیطی، نابرابری های اجتماعی و تغییرات فرهنگی روبه روست، نظام های آموزشی باید فراتر از انتقال دانش، به پرورش مهارت های زندگی، تفکر انتقادی، خلاقیت و مسئولیت پذیری اجتماعی بپردازند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته (کیفی-کمی) از نوع اکتشافی بود. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، متخصصان علوم تربیتی، روان شناسی و جامعه شناسی با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد. در بخش کمی، معلمان و مدیران مدارس شهر تهران با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب و به پرسشنامه محقق ساخته پاسخ دادند. ابزارهای پژوهش شامل مصاحبه نیمه ساختاریافته و پرسشنامه محقق ساخته بود. داده های کیفی با استفاده از تحلیل مضمون و داده های کمی با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج بخش کیفی نشان داد که آموزش وپرورش برای پرورش نسلی مسئولیت پذیر، خلاق و آماده، نیازمند شش مولفه اصلی شامل برنامه درسی مبتنی بر مهارت های زندگی، روش های تدریس فعال و مشارکتی، فرهنگ سازی مسئولیت پذیری اجتماعی، تقویت تفکر انتقادی و خلاقیت، آموزش شهروندی جهانی و توسعه حرفه ای معلمان است. نتایج بخش کمی نشان داد که مدل ساختاری پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. بر اساس این مدل، برنامه درسی مبتنی بر مهارت های زندگی، روش های تدریس فعال و توسعه حرفه ای معلمان به طور معناداری بر پرورش نسل مسئولیت پذیر، خلاق و آماده اثر داشتند. همچنین، فرهنگ سازی مسئولیت پذیری اجتماعی و آموزش شهروندی جهانی بر آمادگی برای مواجهه با چالش های آینده اثر معنادار داشتند. یافته ها حاکی از آن است که آموزش وپرورش می تواند از طریق بازطراحی برنامه درسی، توانمندسازی معلمان و ایجاد محیط های یادگیری مشارکتی، نسلی مسئولیت پذیر، خلاق و آماده برای مواجهه با چالش های اجتماعی آینده پرورش دهد. بر اساس نتایج، پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی به جای تمرکز صرف بر آموزش حافظه محور، بر پرورش مهارت های قرن بیست ویکم تاکید کنند و برنامه های درسی را متناسب با نیازهای آینده بازطراحی نمایند. این پژوهش بر ضرورت توجه به ابعاد اخلاقی، اجتماعی و خلاقانه آموزش و نقش آن در ساختن آینده ای پایدار تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش وپرورش ، مسئولیت پذیری اجتماعی ، خلاقیت ، چالش های اجتماعی آینده