چگونه توانستم با به کارگیری روش تدریس مسئله محور و فعالیت های گروهی، مشارکت فعال و درک مفهومی دانش آموزان پایه هشتم را در درس قرآن و معارف اسلامی افزایش دهم؟

پژوهش حاضر با هدف برطرف ساختن چالش انفعال، حفظ محوری و کاهش انگیزه دانش آموزان پایه هشتم در درس قرآن و پیام های آسمانی (معارف اسلامی) در یکی از مدارس متوسطه اول صورت گرفته است. مشاهده رفتارهای کلاسی، افت نمرات کیفی، بی رغبتی به مشارکت در بحث ها و تقلیل یافتن آموزش به حفظ طوطی وار آیات و مفاهیم، نشان دهنده ناکارآمدی الگوهای سنتی و یک طرفه تدریس در این کلاس بود. برای حل این مسئله، رویکرد اقدام پژوهی با تکیه بر تغییر پارادایم از آموزش معلم محور به یادگیری مسئله محور و یادگیری مشارکتی در قالب فعالیت های گروهی سازمان دهی شد. فرایند پژوهش در یک دوره زمانی چهارماهه و با طی مراحل تشخیص، گردآوری شواهد اولیه، طراحی و اجرای اقدامات اصلاحی، و در نهایت ارزشیابی پیامدها انجام گرفت. داده های اولیه از طریق مشاهده منظم رفتاری، پرسشنامه محقق ساخته، مصاحبه عمیق با دانش آموزان و بررسی نتایج آزمون های شناختی جمع آوری گردید. راهکارهای اجرایی شامل طراحی موقعیت های چالش برانگیز اخلاقی و اجتماعی مرتبط با سرفصل های کتاب، تشکیل گروه های کندوکاو کلاسی، استفاده از سناریوهای زندگی واقعی برای تحلیل پیام های قرآنی، و بازتعریف سیستم ارزشیابی بر پایه عملکرد گروهی بود. پس از اجرای راهکارها و پایش مداوم فرایند، شواهد مرحله دوم نشان داد که مشارکت داوطلبانه دانش آموزان در گفتگوهای کلاسی به طور چشمگیری افزایش یافته، استدلال های دینی آنان از سطح حفظ به سطح تحلیل و نقد ارتقا یافته و فضایی پرنشاط و معنا دار بر کلاس حاکم شده است. نتایج این پژوهش بر اهمیت تغییر نقش معلم از متکلم الوحده به تسهیل گر و بازتعریف فرایند یادگیری دینی بر پایه تفکر نقادانه تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، پیام های آسمانی ، یادگیری مسئله محور ، فعالیت های گروهی ، پایه هشتم ، درک مفهومی ، مشارکت فعال.