بررسی مقایسه ای سطح سواد رسانه ای معاونین پرورشی، مشاوران و معلمان و اثربخشی آن در مدیریت آسیب های فضای مجازی در دانش آموزان

گسترش فزاینده فناوری های نوین ارتباطی و حضور فراگیر نسل نو در بستر شبکه های مجازی، محیط های آموزشی و تربیتی را با تحولات و چالش های نوینی روبه رو ساخته است. مواجهه اثربخش با پیامدها و آسیب های برآمده از این فضا، نیازمند برخورداری ارکان اصلی مدرسه از بینش انتقادی و مهارت های تحلیلی است که تحت عنوان سواد رسانه ای تعریف می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی مقایسه ای سطح سواد رسانه ای در میان سه گروه کلیدی شامل معاونین پرورشی، مشاوران و معلمان و تبیین میزان اثربخشی این مولفه در مدیریت و مهار آسیب های فضای مجازی در دانش آموزان تدوین شده است. طرح پژوهش از نوع توصیفی و علی مقایسه ای با رویکرد کاربردی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه معاونین پرورشی، مشاوران و معلمان شاغل در مدارس متوسطه است که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد سنجش سواد رسانه ای با مولفه های درک پیام، تحلیل انتقادی، ارزیابی اعتبار منابع و تولید پیام، به همراه پرسشنامه محقق ساخته مدیریت آسیب های فضای مجازی در دانش آموزان بوده است. نتایج مقایسه ای نشان داد که میان سه گروه شغلی در ابعاد مختلف سواد رسانه ای و شیوه های مدیریت آسیب های نوظهور تفاوت معناداری وجود دارد؛ به گونه ای که مشاوران در بعد تحلیل انتقادی پیام ها و مداخله روانی رفتاری عملکرد بهتری نشان دادند، در حالی که معاونین پرورشی بر نظارت هنجاری و آگاه سازی جمعی و معلمان بر ادغام سواد اطلاعاتی در فرایند یاددهی تمرکز داشتند. همچنین یافته ها حاکی از رابطه مستقیم، مثبت و چندگانه میان ارتقای سواد رسانه ای کادر مدرسه و کاهش رفتارهای پرخطر مجازی در میان دانش آموزان بود. بر این اساس، طراحی دوره های توانمندسازی یکپارچه برای هم افزایی مهارتی میان این سه رکن تربیتی ضرورتی بنیادین دارد.

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، معاونین پرورشی ، مشاوران مدارس ، معلمان ، آسیب های فضای مجازی ، مدیریت رفتاری دانش آموزان.