تحلیل نقش مدرسه در شکل گیری هویت زبانی و اجتماعی دانش آموزان

مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای اجتماعی سازی، نقشی بنیادین در شکل گیری هویت زبانی و اجتماعی دانش آموزان ایفا می کند. این مقاله مروری با هدف تحلیل ابعاد گوناگون این نقش، به بررسی پژوهش های نظری و تجربی مرتبط در حوزه های جامعه شناسی آموزش وپرورش، زبان شناسی اجتماعی و روان شناسی تربیتی می پردازد. یافته های پژوهش ها نشان می دهد که مدرسه از طریق برنامه های درسی رسمی، تعاملات روزمره، سیاست های زبانی و فرهنگ سازمانی، به طور همزمان در بازتولید یا بازسازی هویت های زبانی و اجتماعی دانش آموزان سهیم است. برنامه های درسی پنهان، روابط معلم-دانش آموز، گروه های همسالان و فعالیت های فوق برنامه ای از جمله سازوکارهای کلیدی در این فرایند محسوب می شوند. همچنین، تنوع زبانی و فرهنگی در کلاس های درس می تواند هم به تقویت هویت چندزبانه و هم به شکل گیری نابرابری های زبانی منجر شود. پژوهش ها حاکی از آن است که رویکردهای آموزشی حساس به فرهنگ و زبان مادری، نقش مثبتی در تقویت عزت نفس و هویت دانش آموزان دارند. در مقابل، سیاست های یکسان ساز زبانی می توانند به حاشیه رانی هویت های زبانی اقلیت منجر شوند. این مقاله در نهایت بر ضرورت طراحی محیط های آموزشی فراگیر، چندفرهنگی و زبان آگاه تاکید می کند که بتواند هم زمان به رشد هویت زبانی و اجتماعی سالم دانش آموزان کمک کند. بنابراین، مدرسه نه تنها محل انتقال دانش، بلکه فضایی برای شکل گیری و بازتعریف هویت های چندگانه است.

کلیدواژه ها:

هویت زبانی ، هویت اجتماعی ، مدرسه ، جامعه پذیری ، آموزش چندفرهنگی